به گزارش نویاب، نجمه جهان تیغ؛ کیفیت مصالح ساختمانی، از بتن و سیمان گرفته تا بلوک و شن و ماسه، یکی از مهمترین حلقههای زنجیره ساختوساز ایمن و باکیفیت است؛ موضوعی که اهمیت آن در پروژههای عمرانی و بهویژه ساختمانهای عمومی مانند بیمارستانها دوچندان میشود. در چنین پروژههایی، صرف داشتن مصالح استاندارد کافی نیست و کیفیت اجرای مصالح و انطباق فرآیند ساخت با الزامات فنی نیز باید بهصورت مستمر کنترل شود.
از نمونهبرداری و آزمایش بتن پیش از اجرای سازه تا کنترل کیفیت مصالح و بررسی نحوه اجرای دیوارهای نوین، هر مرحله از ساخت میتواند بر ایمنی و دوام نهایی ساختمان اثرگذار باشد. در همین راستا، سازوکارهای نظارتی در پروژههای دولتی از طریق دستگاههای اجرایی، آزمایشگاههای مستقر، مشاوران و ناظران پروژه و همچنین شورای فنی استان دنبال میشود.
در گفتوگو با سیدمهدی مهیایی، معاون امور عمرانی استاندار گلستان، جزئیات این فرآیند، حدود نظارت بر پروژههای دولتی و خصوصی، نحوه برخورد با مصالح یا اجرای غیراستاندارد، الزامات استفاده از مصالح نوین و همچنین وضعیت کیفیت مصالح بومی استان را بررسی کردهایم. مشروح این گفتگو را در ادامه بخوانید.
در پروژههای عمرانی، کنترل کیفیت مصالح و نحوه اجرای آنها یکی از مهمترین الزامات برای تضمین ایمنی و دوام ساختمانهاست. موضوعی که در پروژههای دولتی با سازوکارهای مشخصی دنبال میشود. از نمونهگیری بتن و بررسی طرح اختلاط گرفته تا کنترل کیفیت مصالح و نظارت بر شیوه اجرای آنها، هر مرحله میتواند در کیفیت نهایی پروژه تأثیرگذار باشد.
سیدمهدی مهیایی، معاون امور عمرانی استاندار گلستان، در گفتوگو با ما با تشریح روند نظارت بر پروژههای دولتی، از استقرار آزمایشگاههای دائم در برخی پروژهها و کنترل مستمر کیفیت بتن و مصالح خبر داد و گفت در صورت تایید نشدن نتایج آزمایشها، بسته به میزان انحراف از استاندارد، امکان تقویت یا حتی تخریب بخش اجراشده وجود دارد.
وی همچنین درباره تفاوت سازوکار نظارت بر پروژههای دولتی و خصوصی، نقش شورای فنی استان، مسئولیت وزارت راه و شهرسازی و سازمان نظام مهندسی، نحوه کنترل مصالح مورد استفاده در پروژهها و ضرورت توجه به شیوه اجرای مصالح نوین توضیح داد.
*در پروژههای عمرانی دولتی، کیفیت مصالح و نحوه اجرای پروژه چگونه کنترل میشود؟
آزمایشگاه دائمی در تمام پروژه ها مستقر است و از بتنریزیها نمونه میگیرد.
شما حساب کنید هر ستونی که در پروژه ریخته میشود و هر بتنریزی که اتفاق میافتد، آزمایشگاه از آن نمونه میگیرد. ضمن اینکه از فونداسیون هم نمونهگیری میشود.
حتی قبل از اینکه بتن ساخته شود، طرح اختلاط داده میشود و کار در چارچوب خودش انجام خواهد شد. چنانچه نمونههای بتن جواب ندهند، یعنی مصالح کیفیت لازم را نداشته باشند، سیمان از کیفیت لازم برخوردار نباشد و یا میزان آن کم باشد، بلافاصله نتیجه توسط آزمایشگاه اعلام و تصمیم لازم گرفته میشود و حتی در برخی موارد تا تخریب هم پیش می رویم.
*در ساختوساز بخش خصوصی چه مرجعی مسئول نظارت است؟
در ارتباط با ساختوساز بخش خصوصی، وزارت راه و شهرسازی مرجع مربوطه است.
در ارتباط با بخش دولتی، تنها مرجع بعد از دستگاه اجرایی که خودش ناظر، مشاور، ناظر مقیم و آزمایشگاه دارد، شورای فنی استان است.
دبیرخانه شورای فنی در سازمان مدیریت و برنامهریزی است که شورای فنی استان چهار کمیته دارد که کمیته نظارت و کمیته کنترل کیفیت و استانداردسازی عضو آن است.
اعضای این کمیتهها، اداره کل استاندارد، دفتر فنی استانداری و چند دستگاه دیگر هستند که بهصورت رندوم و اتفاقی از پروژهها بازدید میکنند.
اگر موردی وجود داشته باشد، اسناد و مدارک را بررسی و گزارش میکنند و اگر کیفیت نامناسب باشد، اعلام میکنند. در این صورت دستگاه اجرایی و پیمانکار هم باید پاسخگو باشد.
این روند کار است. در واقع شورای فنی استان با دبیرخانه سازمان مدیریت و برنامهریزی و چهار کمیتهای که ذیل شورای فنی استان هستند، بر پروژههای دولتی نظارت فنی دارند.
*آیا معاونت عمرانی استانداری در پروژههای بخش خصوصی نیز نقش نظارتی دارد؟
برای پروژههای بخش خصوصی راه و شهرسازی ناظر عالی است. ما در این بخش دخالتی نداریم.
اما در پروژههای دولتی، معاونت عمرانی در شورای فنی استان به نیابت از استاندار حضور دارد. رئیس شورای فنی، استاندار است اما مسئولیت به معاون عمرانی تفویض شده است.
در آن کمیتهها هم مدیرکل دفتر فنی عضو کمیته کنترل، نظارت و کمیته کنترل کیفیت مصالح است.
*اگر مصالح استاندارد نبوده یا شیوه اجرای آن صحیح نباشد، آیا دستور تخریب صادر میشود؟
اگر مصالح استاندارد نباشد یا شیوه اجرا مشکل داشته باشد، بسته به شرایط تصمیمگیری میشود.
برای مثال، در خود بیمارستان حد مجاز مشخصی وجود دارد. مثلا میگوید مقاومت بتن ۲۱۰ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع باشد. این یک بازه و یک رنج دارد.
بعضی از موارد با تقویت حل می شود و بعضی موارد قابل تقویت نیست که اگر از یک حد پایینتر باشد، به سمت تخریب میرود.
* آیا صرف داشتن استاندارد برای این مصالح کافی است؟
اگر مصالحی تأییدیه مرکز تحقیقات مسکن را نداشته باشند، اصلا امکان استفاده از آنها وجود ندارد.
نهتنها باید استاندارد داشته باشند، بلکه شیوه اجرای فنی آنها هم مهم است. کمیته نظارت، شیوه اجرا را هم بررسی میکند. مصالح ممکن است استاندارد داشته باشند، ولی شیوه اجرا هم خیلی مهم است؛ موضوعی که در مباحث مقررات ملی ساختمان و استانداردها نیز بر آن تأکید شده است.
*آیا در پروژههای دولتی و بیمارستانی بر استفاده از مصالح بومی استاندارد تاکید میشود؟
بله، در مورد مصالح بومی هم کنترل انجام میشود.
مثلا معادن شن و ماسه در سطح استان کیفیت یکسانی ندارند. بیشتر معادن شرق استان هستند که کیفیت لازم را دارند.
ما همیشه کنترل میکنیم که حتما از مصالحی که کیفیت لازم را دارند استفاده شود. مثلا مصالح جنوب استان ممکن است کیفیت بالاتری از مصالح شمال استان باشد و تمام اینها کنترل میشود.
*یعنی تاکید بر استفاده از مصالح بومی استاندارد وجود دارد؟
بله.
