به گزارش نویاب، نجمه جهانتیغ؛ در گلستان هر دستگاه بخشی از مسئولیت کیفیت ساختمان را برعهده دارد؛ ادارهکل استاندارد بر کیفیت تولید مصالح نظارت میکند، سازمان نظام مهندسی اجرای مقررات ملی ساختمان را پیگیری میکند، راه و شهرسازی سیاستگذار این حوزه است و شهرداریها نیز در فرآیند صدور پروانه و کنترل ساخت نقش دارند. گرچه کارشناسان معتقدند این زنجیره به دلایل مختلف با چالشهایی روبهروست، اما در میان آن، جایگاه مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی؛ نهادی که مرجع تدوین ضوابط فنی اجرای ساختمان و ارزیابی فناوریهای ساختمانی کشور است، در استان گلستان همچنان شفاف نیست.
خلا یک بازوی علمی در فرآیند ساختوساز گلستان
در سالهای اخیر، موضوع مصالح غیراستاندارد و کیفیت ساخت بارها از سوی مسئولان و فعالان صنعت ساختمان مطرح شده است، اما کیفیت ساختمان تنها به تولید مصالح محدود نمیشود. دستیابی به یک ساختمان استاندارد مستلزم عملکرد هماهنگ همه حلقههای زنجیره ساخت، از تولید مصالح و نظارت بر کیفیت آن گرفته تا اجرای صحیح، کنترل فنی و بهرهگیری از ضوابط تخصصی است.
در این میان، مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی به عنوان بازوی علمی وزارت راه و شهرسازی، یکی از حلقههای اثرگذار این زنجیره محسوب میشود؛ حلقهای که نقش آن در فرآیند ساختوساز گلستان کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
مرکز تحقیقات؛ مرجع تدوین ضوابط، نه یک نهاد صرفا پژوهشی
برخلاف تصور عمومی، مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی صرفا یک مجموعه پژوهشی نیست. این مرکز وظیفه تدوین دستورالعملهای فنی اجرای ساختمان، ضوابط استفاده از فناوریهای نوین، ارزیابی فنی مصالح و سیستمهای ساختمانی و همچنین ارائه گواهیهای فنی را برعهده دارد و بخش قابل توجهی از پشتوانه علمی مقررات ملی ساختمان از طریق این مرکز تامین میشود.
به بیان دیگر، اگر سازمان ملی استاندارد مشخص میکند یک محصول از نظر تولید استاندارد است، مرکز تحقیقات مشخص میکند همان محصول با چه ضوابط و جزئیاتی باید در ساختمان اجرا شود تا عملکرد واقعی خود را داشته باشد.
آیا دستورالعملهای مرکز تحقیقات در گلستان اجرا میشود؟
یکی از ابهامات موجود در استان، میزان بهرهگیری از دستورالعملها و ضوابط فنی مرکز تحقیقات در پروژههای ساختمانی است. این مرکز برای اجرای بخشهای مختلف ساختمان از جمله بتن، نما، والپست، عایقهای حرارتی و فناوریهای نوین، دستورالعملهای مشخصی تدوین کرده است، اما سازوکار اجرای این الزامات و میزان پایبندی به آنها در پروژههای ساختمانی استان، شفاف و قابل ارزیابی نیست.
همین مسئله موجب شده نقش واقعی این دستورالعملها در ارتقای کیفیت ساختوساز گلستان کمتر دیده شود.
چه دستگاهی بر اجرای این ضوابط نظارت میکند؟
بر اساس قانون، هر یک از دستگاههای حوزه ساختمان مسئولیت مشخصی برعهده دارند. سازمان نظام مهندسی بر اجرای مقررات ملی ساختمان نظارت میکند، شهرداریها مسئول کنترل فرآیند صدور پروانه و پایانکار هستند و ادارهکل راه و شهرسازی نیز به عنوان متولی این حوزه، مسئول سیاستگذاری و نظارت عالیه است.
با این حال، در خصوص نحوه نظارت بر اجرای دستورالعملهای تخصصی مرکز تحقیقات، سازوکار مشخص و شفافی در سطح استان دیده نمیشود و همین موضوع، یکی از خلأهای موجود در زنجیره کیفیت ساختمان به شمار میرود.
راه و شهرسازی؛ حلقهای که کمتر درباره آن صحبت میشود
از آنجا که مرکز تحقیقات، بازوی علمی وزارت راه و شهرسازی محسوب میشود، انتظار میرود ادارهکل راه و شهرسازی گلستان نقش فعالتری در انتقال، ترویج و پیگیری اجرای ضوابط و دستورالعملهای این مرکز در پروژههای ساختمانی ایفا کند.
همچنین ایجاد هماهنگی میان راه و شهرسازی، سازمان نظام مهندسی، ادارهکل استاندارد و سایر دستگاههای مرتبط میتواند زمینه اجرای موثرتر این ضوابط را فراهم کند؛ موضوعی که دستکم تاکنون خروجی مشخص و قابل استنادی از آن در سطح استان منتشر نشده است.
گواهی فنی؛ حلقهای که کمتر مطالبه میشود
یکی از ماموریتهای مهم مرکز تحقیقات، صدور گواهی فنی برای فناوریها، سیستمها و محصولات ساختمانی است؛ گواهیهایی که عملکرد واقعی یک محصول را در شرایط اجرایی ارزیابی میکنند و میتوانند مکمل نشان استاندارد باشند.
با این حال، در بسیاری از پروژههای ساختمانی، توجه اصلی به وجود نشان استاندارد معطوف است و ظرفیت گواهیهای فنی مرکز تحقیقات، آنگونه که باید، در فرآیند انتخاب مصالح و فناوریهای ساختمانی مورد توجه قرار نمیگیرد.
گلستان به یک نقشه راه مشترک نیاز دارد
مسئله امروز صنعت ساختمان، بیش از آنکه کمبود قانون باشد، نبود هماهنگی میان دستگاههای مسئول است.
هر یک از دستگاهها بخشی از زنجیره کیفیت را برعهده دارند، اما زمانی میتوان به ساختمان استاندارد دست یافت که این وظایف در قالب یک فرآیند منسجم و هماهنگ اجرا شود.
ابهام در جایگاه مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در گلستان نیز از همین منظر قابل بررسی است؛ ابهامی که ضرورت شفافسازی نقش دستگاههای متولی، بهویژه ادارهکل راه و شهرسازی، در بهرهگیری از ظرفیتهای علمی و فنی این مرکز را بیش از پیش نمایان میکند.
تا زمانی که این زنجیره بهصورت هماهنگ عمل نکند، استفاده از بهترین مصالح استاندارد نیز به تنهایی تضمینکننده ساخت ساختمانهای ایمن، باکیفیت و ماندگار نخواهد بود.
