نویاب – صنعت و معدن: بحران در صنعت فولاد، بهتدریج ابعاد گستردهتری از صنعت ساختمان را درگیر میکند. پس از تأثیر مستقیم بر اسکلتهای بتنی، سازههای فلزی، سیستمهای نوین ساخت و سقفهای عرشه فولادی، اکنون نوبت به تأسیسات مکانیکی رسیده؛ بخشی که اگرچه کمتر در ظاهر ساختمان دیده میشود، اما عملاً حیات یک پروژه به آن وابسته است.
تأسیسات مکانیکی شامل مجموعهای از زیرساختهای حیاتی ساختمان از جمله شبکه آبرسانی، فاضلاب، گازرسانی، اطفای حریق، موتورخانه، مخازن ذخیره و تجهیزات انتقال سیالات است. بخش مهمی از این تجهیزات، وابستگی مستقیم به فولاد دارند؛ از لولههای فلزی و اتصالات گرفته تا مخازن، فلنجها، کلکتورها و حتی بسیاری از شیرآلات صنعتی.
کارشناسان صنعت ساختمان معتقدند نخستین اثر بحران فولاد در این بخش، اختلال در اجرای شبکههای انتقال است. در بسیاری از پروژههای مسکونی، تجاری و بهویژه برجها و پروژههای صنعتی، شبکههای اصلی گاز، آتشنشانی و موتورخانه همچنان مبتنی بر لولههای فولادی هستند. کمبود این تجهیزات، اجرای پروژه را در مرحلهای متوقف میکند که حتی اگر اسکلت و نازککاری تکمیل شده باشد، ساختمان عملاً قابل بهرهبرداری نخواهد بود.
از سوی دیگر، تأسیسات مکانیکی فقط محدود به لولهکشی نیست. مخازن ذخیره آب، منابع کویلی، دیگهای آب گرم، مخازن تحت فشار، پمپها و مبدلهای حرارتی نیز به ورقهای فولادی و تجهیزات وابسته به این صنعت نیاز دارند. هرگونه کاهش در تولید یا افزایش قیمت فولاد، مستقیماً قیمت این تجهیزات را افزایش داده و زمان تأمین آنها را طولانیتر میکند؛ موضوعی که میتواند زمان تحویل پروژهها را ماهها به تعویق بیندازد.
یکی از حساسترین تبعات این بحران، در بخش گازرسانی و ایمنی ساختمانها خود را نشان میدهد. لولههای فولادی، شیرآلات و اتصالات جوشی و رزوهای، عناصر اصلی شبکه گازرسانی هستند و هرگونه اختلال در تأمین آنها، نهتنها روند اجرای پروژه را کند میکند بلکه در شرایط استفاده از تجهیزات غیراستاندارد، خطرات ایمنی از جمله نشت و انفجار را نیز افزایش میدهد.
همچنین سیستمهای اطفای حریق که در بسیاری از ساختمانهای بلندمرتبه و مراکز تجاری الزامی هستند، وابستگی بالایی به فولاد دارند. شبکه اسپرینکلرها، رایزرهای آتشنشانی، مخازن ذخیره و پمپهای آتشنشانی، بدون تأمین تجهیزات فلزی قابل اجرا نیستند. کارشناسان هشدار میدهند که اختلال در این بخش میتواند روند دریافت پایانکار و مجوز بهرهبرداری ساختمانها را نیز با مشکل مواجه کند.
در واکنش به این بحران، برخی پروژهها به استفاده از لولهها و اتصالات پلیمری روی آوردهاند؛ اما این جایگزینی محدودیتهای جدی دارد. در پروژههای مرتفع، صنعتی یا شبکههای گاز و آتشنشانی، استفاده از پلیمرها یا ممکن نیست یا استانداردهای لازم را پوشش نمیدهد. همین موضوع باعث شده فشار تقاضا بر بازار جایگزینها افزایش یافته و قیمت آنها نیز روند صعودی پیدا کند.
بحران تأسیسات مکانیکی، تنها یک چالش اجرایی نیست؛ بلکه زنجیرهای از صنایع وابسته را نیز درگیر میکند. کارخانههای تولید لوله و مخازن، تولیدکنندگان شیرآلات صنعتی، پیمانکاران تأسیسات، شرکتهای نصب و راهاندازی و حتی شبکه حملونقل تخصصی، همگی از این وضعیت متأثر میشوند. به همین دلیل، این بحران میتواند به رکود در بخشهای مختلف صنعتی و افزایش بیکاری منجر شود.
فعالان صنعت ساختمان معتقدند ادامه این وضعیت، بازار مسکن و پروژههای عمرانی را بیش از پیش تحت فشار قرار خواهد داد. زیرا تأخیر در تکمیل پروژهها، افزایش هزینه ساخت و کاهش عرضه، در نهایت به رشد قیمت تمامشده ساختمان و تشدید رکود تورمی در بازار مسکن منجر خواهد شد.
به اعتقاد کارشناسان، اگر بحران فولاد در بخش اسکلت، استخوانبندی ساختمان را هدف گرفته باشد، در بخش تأسیسات مکانیکی، حیات ساختمان را نشانه رفته است؛ چراکه بدون آب، گاز، فاضلاب، سیستم اطفای حریق و موتورخانه، هیچ ساختمانی—حتی اگر از نظر سازهای کامل باشد—قابل استفاده نخواهد بود.
