نویاب؛ هنگامه خاندوزی: در شرایطی که نرخ بیکاری گلستان از ۹ درصد در تابستان به ۱۱ درصد در پاییز رسیده، دغدغه اشتغال دوباره به صدر مطالبات مردم استان بازگشته است. برای بررسی دقیقتر وضعیت بازار کار، میزان جذب تسهیلات اشتغالزایی، همکاری بانکها، اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی و همچنین موضوع اصلاح عناوین شغلی در مشاغل سخت و زیانآور، گفتوگویی تفصیلی با «ایوب هلاکو» مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان گلستان انجام دادیم.
* وضعیت نرخ بیکاری در گلستان به چه صورت است؟
اشتغال در گلستان بیش از استانهای کشور تحت تأثیر بخش کشاورزی است. اقتصاد استان ما هنوز متکی به زمین، آب و شرایط اقلیمی است. اگر سالی با بارندگی مناسب و شرایط آبوهوایی مساعد داشته باشیم، طبیعتاً وضعیت اشتغال بهتر میشود و نرخ بیکاری کاهش پیدا میکند.
اما در صورت بروز خشکسالی یا تنشهای اقلیمی، اشتغال در بخش کشاورزی آسیب میبیند و این موضوع مستقیماً در آمار بیکاری منعکس میشود.
بر اساس اعلام مرکز آمار، نرخ بیکاری استان در تابستان حدود ۹ درصد بود اما در پاییز این رقم به ۱۱ درصد رسید. این افزایش نشان میدهد که همچنان آسیبپذیری ساختار اشتغال استان بالاست. در مقایسه با سایر استانها نیز جایگاه مطلوبی نداریم و این موضوع نیازمند بازنگری جدی در رویکردهای اشتغالزایی است.
*برای کاهش این وابستگی چه برنامهای وجود دارد؟
واقعیت این است که با تکیه بر کشاورزی نمیتوان اشتغال پایدار و مولد ایجاد کرد. ما نیازمند توسعه زیرساختهای اقتصادی هستیم. بخشی از این زیرساختها مربوط به صنعت است؛ گلستان در سالهای گذشته به دلایل مختلف نتوانسته مانند برخی استانها در حوزه صنعتی رشد کند، اما امروز بخشی از موانع در حال برطرف شدن است.
ظرفیت گردشگری استان بسیار بالاست؛ از طبیعت و جنگل گرفته تا دریا و جاذبههای بومی. همچنین اقتصاد دریا یکی از محورهایی است که مورد تأکید مدیریت استان قرار دارد. اگر زیرساختها در این حوزهها تکمیل شود، میتوانیم به سمت تنوعبخشی به اقتصاد و ایجاد اشتغال پایدار حرکت کنیم. در کنار این موارد، توسعه بخش تعاون نیز در دستور کار ما قرار دارد، زیرا تعاونیها میتوانند نقش مهمی در اشتغال محلی و منطقهای ایفا کنند.
*وضعیت تسهیلات مشاغل خانگی و تبصره ۱۸ چگونه است؟
در سال جاری، سهم اعتبارات مشاغل خانگی استان گلستان در سطح کشور قابل توجه بود و حتی در مرحله ابلاغ جزو استانهای برتر قرار گرفتیم. اما تأکید من همواره این بوده که افتخار اصلی، جذب کامل منابع است نه صرفاً ابلاغ آن.
در حال حاضر از نظر عملکرد اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی در جذب تسهیلات مشاغل خانگی، جزو شش استان برتر کشور هستیم. اما اگر مجموع عملکرد همه دستگاههای اجرایی و نهادهای حمایتی را در نظر بگیریم، جایگاه استان حدودا رتبه ۱۵ تا ۱۷ است.
بخشی از تأخیر در جذب به دلیل ابلاغ دیرهنگام اعتبارات بود و برخی منابع در نیمه دوم سال تخصیص یافت و عملاً زمان محدودی برای پرداخت باقی ماند. با این حال، در دو ماه اخیر روند پرداخت تسهیلات آغاز شده و بانکها همکاری نسبتاً مناسبی داشتهاند. نگرانی ما محدودیت زمانی تا پایان اسفندماه است و تلاش میکنیم با هماهنگی بیشتر، جذب حداکثری را محقق کنیم.
*همکاری بانکها را چگونه ارزیابی میکنید؟
با توجه به شرایط منابع بانکی و محدودیتهای موجود، نمیتوان گفت عملکرد بانکها ضعیف بوده است. در همین مدت کوتاه که پرداختها آغاز شده، روند بدی نداشتیم. با این حال انتظار ما تسریع بیشتر در بررسی و پرداخت پروندههاست، زیرا فرصت باقیمانده محدود است.
جلسات متعددی با شبکه بانکی برگزار کردهایم و بر ضرورت همکاری حداکثری تأکید شده است. اگر این هماهنگی استمرار داشته باشد، میتوانیم بخش قابل توجهی از منابع را جذب کنیم و این موضوع در آمار اشتغال سال آینده اثرگذار خواهد بود.
*اجرای کالابرگ الکترونیکی در استان چه وضعیتی دارد؟
در حال حاضر حدود ۶۰۰ فروشگاه در سطح استان، از شهرها تا روستاها، در طرح کالابرگ الکترونیکی فعال هستند. مرحله نخست اجرای طرح با کمترین تنش انجام شد. طبیعی بود که در روزهای ابتدایی، برخی ناهماهنگیها یا کمبودهای مقطعی در بعضی اقلام وجود داشته باشد، اما با جلسات مستمر تنظیم بازار و پیگیریهای انجامشده، مشکلات برطرف شد.
مرحله دوم از ۱۵ بهمن آغاز شده و دهکهای اول تا دهم مشمول دریافت اعتبار شدهاند. یکی از دغدغههای اصلی مردم، استمرار طرح و میزان حمایت دولت در صورت افزایش قیمتهاست. بر اساس اعلام دولت، این حمایت ادامه خواهد داشت و حتی متناسب با تغییرات قیمت کالاهای اساسی، امکان افزایش اعتبار نیز وجود دارد.
*درباره تأخیر در پرداخت مطالبات فروشگاهها چه اقدام جدیدی انجام شده است؟
در طرح قبلی، گاهی پرداخت مطالبات فروشگاهها با تأخیر مواجه میشد و همین مسئله گلایههایی ایجاد کرده بود. اما در طرح جدید، با پیشبینی تنخواه در اختیار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، فرآیند پرداختها تسریع شده است.
اکنون فروشگاه پس از ثبت فروش و تأیید در سامانه، مبلغ خود را بهصورت آنلاین دریافت میکند. در مرحله دوم اجرای طرح، تاکنون گزارشی مبنی بر عدم دریافت مطالبات از سوی فروشگاهها نداشتهایم. این موضوع نشان میدهد که اصلاح سازوکار پرداخت، اثرگذار بوده است. همچنین دامنه کالاهای مشمول طرح افزایش یافته و اقلام جدیدی به سبد خرید خانوار اضافه شده است.
* موضوع اصلاح عناوین شغلی در مشاغل سخت و زیانآور به کجا رسیده است؟
یکی از مشکلات قدیمی، ثبت نادرست عناوین شغلی برخی کارگران بوده است. بهعنوان مثال، فردی که در معدن یا در بخش خدمات شهری در شرایط سخت فعالیت میکند، گاهی با عنوان «کارگر ساده» بیمه شده است. این موضوع هنگام بازنشستگی مشکلساز میشود، زیرا مزایای مشاغل سخت و زیانآور شامل حال او نمیشود.
برای حل این مسئله، جلسات متعددی با سازمان تأمین اجتماعی و نمایندگان کارگری و کارفرمایی برگزار کردهایم. تأکید ما افزایش بازرسیها و ثبت دقیق عناوین شغلی است تا از تکرار این مشکل جلوگیری شود.
در مواردی که کارگر در پایان خدمت برای بازنشستگی ناچار به پرداخت مابهالتفاوت میشود، پس از طرح دعوی در مراجع حل اختلاف، کارفرما ملزم به بازپرداخت هزینهها خواهد شد. هدف ما صیانت از حقوق کارگران و جلوگیری از تضییع حقوق آنان در سالهای پایانی خدمت است.
