نویاب، نجمه جهان تیغ؛ بازار ساختوساز در کشورهای منطقه طی سالهای اخیر با نیازهای فزایندهای مواجه بوده است؛ از بازسازی مناطق جنگزده گرفته تا توسعه سریع شهرنشینی و کمبود شدید مسکن ارزانقیمت. در چنین فضایی، حضور فعال و پررنگ ایران بهعنوان یک صادرکننده خدمات فنی و مهندسی، فرصتی طلایی برای نقشآفرینی در بازارهای منطقهای ایجاد کرده است. توان مهندسی ایران، که حاصل تجربه چند دهه اجرای پروژههای کلان و انبوهسازی است، میتواند بهطور مستقیم در توسعه این بازارها اثرگذار باشد.
مهندسان و متخصصان ایرانی نه تنها دانش فنی بالا دارند، بلکه تجربه مدیریت پروژههای پیچیده در شرایط دشوار اقتصادی و تحریمی را نیز کسب کردهاند. این توانمندی، ترکیبی از مهارت، ابتکار و بهرهوری است که میتواند پروژههای بزرگ منطقهای را با کیفیت بالا و در زمان مناسب اجرا کند.
صادرات مصالح اقتصادی با مهر ایران
علاوه بر این، ایران ظرفیت تولید مصالح ساختمانی با کیفیت بالا و قیمت رقابتی را دارد؛ مصالحی که نسبت به نمونههای وارداتی، از نظر اقتصادی برای کشورهای منطقه به صرفه است. استفاده از این مصالح داخلی، هزینههای پروژه را کاهش داده و زمان اجرای پروژه را کوتاهتر میکند؛ موضوعی که برای کشورهای در حال توسعه و بازسازی اهمیت بالایی دارد.
با اتکا به توان مهندسی و تولید مصالح داخلی، ایران میتواند سهم خود را در پروژههای مسکونی، تجاری و صنعتی منطقه افزایش دهد و به یکی از بازیگران کلیدی بازارهای منطقه تبدیل شود. این موقعیت نه تنها ارزآوری برای کشور به همراه دارد، بلکه امکان تثبیت جایگاه ایران در حوزه صادرات خدمات فنی و مهندسی و نشان دادن ظرفیتهای واقعی مهندسی کشور را فراهم میکند.
صادرات فنی و مصالح؛ مسیر انبوه سازان ایران
امین بیدی، رئیس کمیسیون صدور خدمات فنی و مهندسی انجمن انبوهسازان استان تهران، با اشاره به وضعیت دشوار بازار داخلی گفت: بازار کسبوکار انبوهسازی و بخش مسکن در ایران به قدری وضعیت اسفناکی دارد که انبوهسازان و متخصصان راهی جز حضور در بازارهای جهانی برای ایجاد درآمدهای ارزی ندارند.
وی افزود: دانش اجرای پروژههای انبوه در کشور ما سابقهای بیش از ۷۰ سال دارد. بزرگترین پروژه انبوهسازی کشور حدود ۶۰ سال پیش اجرا شد که شهرک اکباتان نمونه بارز آن است.
وی ادامه داد: طرحهایی همچون مسکن مهر و اقدام ملی موجب شدند قابلیتهای بزرگی از دانش مهندسی، تجربه کاری، تجهیزات و بهویژه تولید انبوه مصالح ساختمانی نمایان شود؛ مصالحی که هم از نظر کیفیت و هم از نظر قیمت، توان رقابت با مصالح جهانی را دارند.»
بیدی با اشاره به کشورهای هدف برای صادرات خدمات فنی و مهندسی گفت: عراق، عمان، امارات متحده عربی، ترکمنستان، ازبکستان، ترکیه و روسیه از جمله کشورهایی هستند که امکان صدور خدمات فنی، مهندسی و مصالح ساختمانی ایران به آنها وجود دارد.
وی همچنین درباره برنامههای انجمن انبوه سازان افزود: کمیسیون صادرات خدمات فنی و مهندسی شکل گرفته و پس از بررسی بازارهای مختلف، کشور عمان بهعنوان هدف نخست انتخاب شد و تعداد قابلتوجهی از اعضای انجمن فعالیت خود را در این کشور آغاز کردهاند.
بیدی در پایان تصریح کرد: مدتهاست از حمایتهای دولت ناامید شدهایم و امروز به یقین رسیدهایم که راه دستیابی به این بازارها، اتکا به بخش خصوصی است.
صحبتهای بیدی نشان میدهد که ایران سه مزیت اصلی در اختیار دارد. مهندسان توانمند، تجربه طولانی در اجرای پروژههای انبوه، و تولید مصالح باکیفیت و قابل رقابت جهانی. این مزیتها، به ویژه نزدیکی جغرافیایی و فرهنگی با کشورهای هدف، امکان کاهش هزینه و زمان حملونقل را فراهم کرده و ایران را به گزینهای جذاب برای پروژههای مسکونی، تجاری و صنعتی تبدیل میکند.
با این حال، چالشهایی مانند محدودیتهای بانکی و تحریمها، امکان عقد قرارداد و انتقال منابع مالی را دشوار کرده است. به بیان دیگر، توان فنی ایران آماده بازار جهانی است اما موفقیت در این مسیر بدون حمایت مؤثر دولت و تشکلهای تخصصی محدود خواهد بود.
تجربه ایرانی، کلید پروژه های منطقه ای
حسن نظرزاده دباغ، عضو انجمن انبوه سازان استان تهران، مدیر عامل شرکت توسعه شهرسازی ایرانیان، مدرس دانشگاه و دبیر انجمن LSF ایران، نیز بر تجربه عملی انبوهسازان در شرایط دشوار تاکید کرد و گفت: انبوهسازان کشور در سالهای اخیر تجربهای منحصربهفرد در اجرای پروژههای کلان در شرایط سخت اقتصادی و سیاسی کسب کردهاند. مدیریت پروژه در بستر تحریم، تامین مصالح در شرایط نوسان شدید قیمتها، و بهکارگیری فناوریهای نوین همچون LSF و صنعتیسازی، بزرگترین سرمایه ما برای حضور در بازارهای جهانی است.
وی درباره پروژههای پرتقاضا گفت: در کشورهای منطقه از جمله آسیای میانه، قفقاز، عراق و سوریه، بیشترین نیاز به پروژههای مسکونی و زیرساختی وجود دارد. کمبود مسکن ارزان، توسعه سریع شهرنشینی و ضرورت بازسازی پس از جنگ، بازار این کشورها را به شدت تشنه توان مهندسی ایران کرده است.
نظرزاده همچنین بر نقش حمایتی دولت و نهادهای اقتصادی تاکید کرد و ائامه داد: ایجاد پوششهای بیمهای، صدور ضمانتنامههای معتبر، برقراری توافقات بانکی و حمایتهای دیپلماتیک میتواند ریسک حضور شرکتهای ایرانی در بازارهای خارجی را کاهش دهد. با این حال، تحریمها بزرگترین لطمه را وارد کرده است و بسیاری از فرصتهای بینالمللی از دست رفته یا به رقبا واگذار شدهاند.
ترکیب سه عامل مهندسان توانمند، تجربه طولانی انبوهسازی و تولید مصالح باکیفیت داخلی، ایران را در جایگاهی قرار داده که میتواند سهم قابلتوجهی از بازارهای منطقهای و جهانی به دست آورد. کشورهای همسایه و آسیای میانه، به دلیل کمبود مسکن، توسعه شهرنشینی و بازسازی پس از جنگ، بهشدت تشنه توان مهندسی ایران هستند.
با این حال، محدودیتهای بانکی، تحریمها و فقدان حمایت کافی از دولت، موانع جدی پیش روی صادرکنندگان هستند. موفقیت در این مسیر مستلزم همگرایی بخش خصوصی، تشکلهای تخصصی و حمایتهای راهبردی و دیپلماتیک دولت است.
اگر این سه عامل با هم ترکیب شوند، انبوهسازان ایرانی میتوانند نه تنها از رکود داخلی عبور کنند، بلکه جایگاه ایران را در عرصه جهانی تثبیت کرده و سهمی ارزشمند در بازسازی و توسعه کشورهای منطقه داشته باشند.
