نویاب، هنگامه خاندوزی؛ وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در نخستین روز سفر خود به استان گلستان، از برخی ظرفیتهای گردشگری شرق استان و پروژههای نیمهتمام بازدید کرد.
یکی از این پروژهها، تلهکابین علیآبادکتول بود که خبرنگاران در آن بازدید حضور نداشتند و بهطور مستقیم به شهرستان گنبد کاووس اعزام شدند.
گنبد کاووس یا همان سرزمین تاریخی جرجان، از شهرهای باستانی ایران در دورههای ساسانی و اسلامی است و به دلیل پیشینه غنی، محور اصلی بازدیدهای روز نخست وزیر میراث فرهنگی قرار گرفت.
بازدید از شهر تاریخی جرجان، موزه بزرگ گلستان در پارک داریوش، کارخانه متروکه پنبه برای ایجاد بازارچه صنایع دستی، موزه فرش و در نهایت برج جهانی قابوس، بخشی از برنامه این سفر بود. در این بازدیدها، فعالیتهای انجامشده و چالشهای پروژههای تاریخی گنبد مورد نقد و بررسی قرار گرفت.
وی با تأکید بر توانمندی تیم باستانشناسی استان، اظهار کرد: با ایجاد سایتموزه، میتوانیم کاوشها را استمرار داده و دستاوردهای فعلی را حفظ کنیم. در دشت گرگان بیش از ۱۵۰۰ محوطه تاریخی شناسایی شده که با توجه به ظرفیت هویتی و تاریخی منطقه، میتوان بزرگترین سایتموزه شمالشرق کشور را در این منطقه راهاندازی کرد.
فعالی افزود: موزه منطقهای شمالشرق کشور در گنبد کاووس تعریف شده، اما به دلیل کمبود اعتبار، پروژه عمرانی آن متوقف مانده است. پیشنهاد ما این است که بخشی از منابع مالی کاوش از محل اعتبارات استانی و بخش دیگر از طریق وزارتخانه تأمین شود.
قدرت شاکری، مسئول پایگاه شهر تاریخی جرجان نیز با اشاره به آمادهسازی زیرساختها برای استقرار کاوشگران، گفت: ۸۰ درصد عملیات پایگاه انجام شده، اما کمبود بودجه مانع از تکمیل آن شده است. در حال حاضر بیش از ۱۵۰۰ گردشگر، از جمله ۱۶ گردشگر خارجی، در سال گذشته از این سایت بازدید کردهاند.
کارخانه پنبه؛ فرصت معطل مانده برای بازارچه صنایع دستی
وزیر میراث فرهنگی در بازدید از کارخانه متروکه پنبه گنبد، اجرای طرح بازارچه صنایع دستی را منوط به جلب رضایت بنیاد مستضعفان دانست.
سیدرضا صالحیامیری گفت: با توجه به اینکه مالکیت این عرصه با بنیاد برکت است، تغییر کاربری تنها با رضایت مالک امکانپذیر است. مذاکراتی باید میان استانداری و بنیاد انجام شود تا توافق حاصل شود.
وی با اشاره به تجارب موفق در سایر استانها افزود: در یزد نیز یکی از کارخانههای نخریسی متعلق به بنیاد به موزه تبدیل شده که اکنون یکی از بهترین موزههای کشور است.
کارخانه پنبه متروکه با ۷ هزار مترمربع عرصه، در صورت تبدیل به بازارچه، میتواند نقشی مهم در رونق اقتصادی شهرستان ایفا کند؛ بهویژه آنکه گنبد کاووس ۹ هزار و ۳۳۵ هنرمند صنایع دستی دارد.
کاوشهای جرجان، چشمانتظار اعتبار
فریدون فعالی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی گلستان، در جریان بازدید از شهر تاریخی جرجان گفت: تا کنون هفت فصل کاوش در این شهر انجام شده است. جرجان با بیش از ۱۲۰۰ هکتار وسعت، یکی از چهار شهر مهم دوران اسلامی بوده و ظرفیت تبدیلشدن به یک سایتموزه بزرگ را دارد.»
برج قابوس و انتظار برای پایان داربستهای ۱۲ ساله
عبدالمجید نورتقانی، مسئول پایگاه برج جهانی قابوس، در جریان این بازدید اظهار کرد: برای اتمام مرمت برج، نیازمند ۱۰ میلیارد تومان اعتبار هستیم. این برج میراث جهانی و یکی از برجستهترین آثار معماری ایران است که میتواند بهعنوان پروژه شاخص وزارتخانه مطرح باشد.
وی افزود: پس از سیل ۱۳۹۸، تغییرات اقلیمی و رویش گیاهان باعث آسیبپذیری بیشتر بنا شد. مطالعات مرمتی در سال ۱۴۰۱ به پایان رسید و به تأیید شورای تخصصی وزارتخانه رسید.
نورتقانی با اشاره به آسیب جدی در نوع مرمت و مصالح بنا گفت: «آجرهای سنتی با شیوه هزار سال پیش بازتولید میشوند. خوشبختانه مطالعات علمی این پروژه در سطحی انجام شده که قابلیت استناد در یونسکو را دارد.»
وی هشدار داد: فرونشست یکی از چالشهای جدی برج قابوس است و ادامه مطالعات برای سلامت سازه ضروری است. با تخصیص ۱۰ میلیارد تومان، میتوان تا نوروز آینده بخش عمده مرمت را به پایان رساند و داربستها را جمعآوری کرد.
اکثر پروژههای تاریخی شهرستان گنبد کاووس به دلیل کمبود اعتبارات بلاتکلیف ماندهاند. با امید به نگاه مثبت و حمایت مالی صالحیامیری، میتوان در آیندهای نهچندان دور شاهد ازسرگیری کاوشهای شهر تاریخی جرجان، آغاز احداث بزرگترین موزه تاریخی شمالشرق کشور و پایان حصار ۱۲ ساله برج جهانی قابوس بود.
