هنگامه خاندوزی؛ نویاب: نوغانداری به پرورش کرم ابریشم برای تولید پیله گفته میشود که از آن نخ ابریشم به دست میآید. این فعالیت یکی از قدیمیترین و سنتیترین شاخههای کشاورزی در ایران و بسیاری از کشورهای آسیایی مانند چین، هند و ژاپن است.
در نوغانداری، کشاورزان تخم کرم ابریشم (نوغان) را تهیه کرده و در شرایط مناسب دما و رطوبت نگهداری میکنند تا به لارو تبدیل شود. لاروها عمدتاً با برگ درخت توت تغذیه میشوند. پس از چند هفته تغذیه و رشد، کرمها پیلهسازی میکنند. این پیلهها بعداً برای استخراج نخ ابریشم استفاده میشوند.
نوغانداری یک حرفه تاریخی است که در طول زمان دستخوش فراز و نشیبهای زیادی شده است، اما در حال حاضر این حرفه بار دیگر رونق گرفته و علاقمندان زیادی در سطح دنیا دارد که با ایجاد زیرساختهای مناسب میشود بستر توسعه این شغل را ایجاد کرد.
نوغانداری گلستان از گذشته نهتنها در بازارهای داخلی، بلکه در جاده ابریشم و تجارت جهانی نیز شهره بود.
و امروزه نیز این استان در ردیف سه استان برتر نوغانداری قرار دارد.
ابریشم گلستان، که به دلیل کیفیت بالای پیلههایتر و نخهای تولیدشده از آن شهرت دارد، امروز بهعنوان محصولی استراتژیک در زنجیره ارزش صنایع نساجی، مد و حتی پزشکی مورد توجه قرار گرفته است.
نگهداری نوغان در منازل
گلستان مهد نوغانداری کشور است، اما بهره وران این صنعت با چالشهای زیادی مواجه هستند. مهناز پایندان نوغاندار نمونه ملی که در شهرستان گالیکش فعالیت میکند در این خصوص به خبرنگار نویاب گفت: حدود ۱۳ سال در این حوزه فعالیت دارم و با توجه به اینکه اشتغال در این حوزه دو ماه در سال است، اما درآمد نسبتاً خوبی دارد.
او با اشاره به چالشهای این حوزه میگوید: یکی از مشکلات ما این استان که در شهرستان گالیکش توتستان نداریم و جایگاههای نگهداری نوغان نیز کاملاً سنتی است و به همین دلیل اکثر افراد اتاق منازل خود را برای پرورش کرم ابریشم خالی میکنند.
او میافزاید: از سوی جهاد کشاورزی حمایتی نشدیم و تسهیلاتی دریافت نکردیم، اما از طریق کمیته امداد برای اشتغال و توسعه نوغانداری به مددجویان و غیر مددجویان تسهیلات اعطا میشود.
این بهره ور دار نوغان میگوید: با توجه به اینکه پرورش کرم ابریشم فقط در مدت دو ماه انجام میشود، نوغانداران بعد از برداشت، از جایگاهها و تأسیساتی که ایجاد شده برای پرورش قارچ استفاده میکنند.
او با اشاره به درآمد این شغل گفت: در یک دوره ۴۰ الی ۴۵ روزه اگر نوغاندار پرورش خوبی داشته باشد از هر جعبه تخم نوغان حدود ۱۳ الی ۱۴ میلیون تومان به درآمد میرسد.
خام فروشی چالش اصلی نوغان داری در گلستان
او میگوید: این محصول فروش خوبی در بازار آزاد دارد و قیمتی که در بازار تعیین میشود از قیمتی که دولت تعیین کرده، بالاتر است.
این بانوی نوغاندار میگوید: همیشه خریدار وجود دارد و ما لنگ فروش محصول خود نیستیم.
پایندان گفت: پیله به صورت خام در گلستان فروخته میشود و برای نخ ریسی به استانهای دیگر ارسال میشود.
متأسفانه با توجه به تولید با کیفیت نوغان اما استان سهمی از ارزش افزوده آن ندارد و بیشتر پیله تولیدی در استان گلستان به سایر استانها ارسال میشود و کشاورزان رغبتی به تولید ابریشم ندارند. تنها به صورت محدود در شهرستان مینودشت این پیلهها تبدیل به ابریشم میشود و از آنجایی که این کار به صورت سنتی است، سرعت بسیار کمی دارد و به همین دلیل نوغانداران پیلههای خود را برای نخ ریسی به صورت خام به فروش میرسانند.
معاون امور طیور جهادکشاورزی گلستان خام فروشی و نبود صنایع تبدیلی را چالش اصلی نوغاندار گلستان میداند.
سحر کریمی در گفت و گو با خبرنگار نویاب اظهار کرد: با توجه به شروع فعالیت نوغانداری در سطح استان تقریباً یک هفته است که توزیع تخم نوغان شروع شده.
معاون امور طیور جهاد کشاورزی گلستان گفت: این استان از معدود استانهای است که در زمینه نوغانداری فعالیت میکند.
تولید ۲۸۰ تن پیله تر
او با بیان اینکه چهار هزار بهره بردار در گلستان فعالیت دارند، افزود: حدود ۲۸۰ تن پیلهتر در شهرستانهای شرق استان گالیکش، مراوه تپه، مینودشت، کلاله، رامیان و آزادشهر تولید میشود.
کریمی گفت: برای حمایت از این صنعت صدور مجوز نهالستان در سطح ۱۰۰ هکتار در شهرستان مینودشت انجام شده است.
او با اشاره به اینکه این شهرستان به عنوان مرکز توسعه نوغان استان انتخاب شده، میگوید: به همین منظور ساختمان نوغانداری در این شهرستان در حال احداث است.
او چالش اصلی این صنعت را نبود صنایع تبدیلی و زیرساختهای لازم دانست و گفت: بر همین اساس مجبوریم پیلهتر را به استانهای مجاور به فروش برسانیم.
سنتی عمل کردیم و در صادرات موفق نبودیم
کریمی با بیان اینکه هر جعبه تخم نوغان به مدت دو ماه برای سه نفر اشتغالزایی دارد، گفت: به همین منظور برای توسعه این صنعت کلاسهای آموزشی و ترویجی را برگزار کردیم.
معاون امور طیور جهاد کشاورزی گلستان گفت: اگر بتوانیم در زمینه ساخت و توسعه کارگاههای مدرن کرم ابریشم و کارگاه صنایع تبدیلی و ایجاد تشکلهای بازاررسانی فعالیت کنیم میتوانیم زمینه توسعه این صنعت را در گلستان فراهم کنیم.
او میافزاید: صنعت نوعانداری استان کاملاً سنتی است در زمینه صادرات نتوانستیم به موفقیت برسیم اما با توجه به شعار سال تمام زمینه هارا برای جذب سرمایهگذار در این صنعت فراهم کردیم.
او تأکید میکند که اگر سرمایهگذاری بخواهد در این حوزه وارد شود در روند بازاررسانی و ایجاد بازار صادراتی حمایت همه جانبه را از او خواهیم داشت.
کریمی با اشاره به درآمد زایی این صنعت گفت: سال گذشته قیمت هر پیلهتر ۲۵۰ تا ۴۸۰ هزار تومان بوده است که اقتصاد خوبی برای خانوادههای روستایی محسوب میشود.
آنچه مسلم است؛ نوغانداری به عنوان شغلی که در دوره کوتاه پرورش و با سرمایه اندک میتواند سود قابل توجهی را برای نوغانداران به همراه داشته باشد. در استان گلستان پتانسیلهای فراوانی وجود دارد اما بیش از ۹۰ درصد پیلههای استان بدلیل نداشتن امکانات جهت نخ ریسی و تولید پارچه از استان خارج میشود که نیازمند توجه بیشتر مسئولان جهاد کشاورزی به این منبه مهم درآمدزایی برای روستاییان است.
