هنگامه خاندوری؛ نویاب: بلندترین برج و گنبد آجری جهان و مقبره «قابوس بن وشمگیر»، بنایی بازمانده از سده چهارم هجری است که بر فراز تپهای خاکی با ارتفاع ۱۵ متر در مرکز شهر گنبدکاووس بنا شده است.
این برج هم اکنون یکی از مهمترین آثار تاریخی ایران محسوب میشود که در سال ۱۳۹۱ در زمره میراث جهانی یونسکو ثبت جهانی شده است.
علی رغم اهمیت این برج اما متأسفانه چند سالی است که این بنای تاریخی در حصار داربستها گیر افتاده و عملیات مرمت آن از سال ۹۸ تاکنون ادامه دارد.
عبدالمجید نور تقانی، مدیر پایگاه میراث جهانی گنبد قابوس گفت: در حال حاضر مطالعه مرمت گنبد برج قابوس انجام اما اتمام این پروژه نیازمند تخصیص اعتبار است.
طرح مرمت برج سال ۱۴۰۱ تصویب شد
او افزود: بعد از بارندگی سیل آسای سال ۱۳۹۸ و رویش گیاهان بر دیوارههای برج، داربستها نصب و بوته کنی انجام شد، اما بعد از بوته کنی متوجه شدیم که این برج نیازمند مرمت بنیادی است.
مدیر پایگاه میراث جهانی گنبد قابوس میگوید: با همکاری اساتید دانشگاه شهید بهشتی تیمی تشکیل و طرح مرمت گنبد برج توسط دانشگاه تهیه شد که این طرح سال ۱۴۰۱ در وزارت خانه تصویب شد.
نورتقانی با اشاره به اینکه بخشی از مرمت برج در سالهای گذشته انجام شد، افزود: خوشبختانه امسال بودجه اولیه که حدود سه میلیارد تومان است برای مرمت جدی این برج تخصیص پیدا کرد.
او ادامه داد: در حال حاضر بر اساس طرح مرمت این بنای با ارزش تاریخی در حال اجراست که به موازات آن مطالعات سلامت سازه را هم بررسی کردیم. قراردادی با اساتید دانشگاه شهید بهشتی و گروه نقشهبرداری دانشگاه گلستان بسته شده که به مدت یک سال و به طور ماهیانه، پایش سه محوری بر روی بنا انجام میدهند.
چالش اصلی تخصیص اعتبار است
او با تأکید به اینکه چالش اصلی در خصوص مرمت برج قابوس تخصیص اعتبار برای این طرح است، میگوید: با توجه به شرایط اقتصادی و عدم تخصیصها، روند انجام طرح مرمت به درازا کشید.
او افزود: البته یکی از دلایل طولانی شدن مرمت، زمان بر بودن مطالعات است.
حداقل ۲۰ میلیارد برای مرمت برج نیاز داریم
مدیر پایگاه میراث جهانی گنبد قابوس گفت: اگر تخصیص بودجه به موقع انجام شود پیشبینی میشود در دو سال آینده بتوانیم مرمت گنبد برج را به اتمام برسانیم.
او میافزاید: باتوجه به تورم نمیتوان میزان اعتبار لازم را پیشبینی کرد اما حداقل ۲۰ میلیارد تومان برای اتمام این پروژه مورد نیاز است.
البته که این رقم در سال گذشته ۶ میلیارد تومان اعلام شده بود که قطعاً با گذشت زمان روز به روز به مبلغ مورد نیاز برای مرمت برج قابوس اضافه خواهد شد.
نیاز ۱۵ میلیارد تومانی برای سایر اقدامات
نورتقانی ادامه داد: حدود ۱۵ میلیارد تومان نیز برای طرح پایش، استقامت سازه، فرونشست و ساخت ربات اختصاصی «پرنده قابوس» که یک پرنده هوشمند برای برای جمعآوری داده است، نیاز داریم.
اگر چه برج گنبد قابوس با نمایی زیبا و قدمت تاریخی که دارد یکی از ظرفیتهای باارزش گردشگری گلستان است اما متأسفانه عدم تخصیص به موقع اعتبار برای مرمت این برج سبب شده گلستان از این ظرفیت نیز نتواند در جهت جذب گردشگر و کمک به اقتصاد گردشگری استان بهرهمند شود.
اگر چه انتظار میرفت این برج با ثبت در یونسکو میزبان گردشگران خارجی و داخلی زیادی باشد اما زیرساخت و فضاسازی اطراف برج برای این مهم مهیا نیست.
فریدون فعالی، مدیر کل میراث فرهنگی و گردشگری گلستان با بیان اینکه در حوزه مرمت برج قابوس دو مسأله در حال پیگیری است، گفت: طرح کاربردی مرمت گنبد رک برج توسط شورای راهبردی تهیه و براساس مطالعات، مرمت در حال انجام است.
تدوین طرح توسعه زیرساختهای برج با کمک شهرداری
او ادامه داد: بخش دیگر که از اهمیت ویژهای نیز برخوردار بوده توسعه زیرساختهای برج برای جذب گردشگر است که به محیط پیرامونی آن ارتباط دارد.
فعالی میافزاید: تأمین بخشی از این زیرساختها در حوزه اختیارات اداره کل گردشگری و میراث فرهنگی است.
او ادامه داد: برای ساماندهی محوطه پیرامون برج طرحی مشترک با شهرداری گنبد کاووس تدوین شده که انجام بخشی از آن در حوزه اختیارات میراث فرهنگی و بخشی دیگر در حوزه وظایف شهرداری است.
فعالی گفت: مطالعات این اقدام اساسی و زیر بنایی انجام شده و در حال بررسی مجدد آن هستیم که قصد داریم ابتدا در یک برنامه زیر ساختی کوتاه مدت و با کمک شهرداری، اقداماتی در جهت ساماندهی محیط و رفاه گردشگران نوروزی فراهم کنیم و در یک برنامه جامع و میان مدت اقدامات اساسیتری انجام دهیم.
مدیرکل میراث فرهنگی و گردشگری گلستان میگوید: مرمت دیوار و گنبد برج یک اقدام اساسی و دقیق است که به تسریع در انجام آن تأکید داریم.
فعالی با اشاره به اینکه تیم نظارتی نیز به زودی برای مصوبات شورای راهبردی وارد استان خواهد شد، افزود: برج قابوس یکی از ظرفیتهای خوب و جزء آثار ثبت شده جهانی در یونسکو است لذا یکی از اولویتهای ما در استان این است که برج را به شرایط مطلوب وایده ال برسانیم.
او ابرازامیدواری کرد در جلسهای که با دادستان و شهردار گنبد کاووس خواهیم داشت اتفاقات خوبی در این حوزه رخ میدهد.
به گزارش خبرنگار تجارت نیوز، گلستان در سالهای اخیر با بیمهریهایی در حوزه گردشگری مواجه بوده است، رها کردن آثار تاریخی و فرهنگ منحصر به فرد این استان در شأن مردم این دیار نیست اما مسئولان به جای اینکه این کهن بوم را به کل جهان معرفی و زمینه اقتصاد گردشگری را فراهم کنند، دست روی دست گذاشتهاند و تخریب این آثار را نظاره میکنند.
