به گزارش نویاب، به نقل از اتاق بازرگانی تهران؛ نشست تخصصی «بررسی آثار جنگ بر صنعت فولاد و تاثیر آن بر صنعت ساختمان به منظور ارائه راهکارهای تامین پایدار مصالح و تداوم اجرای پروژهها» در اتاق تهران برگزار شد. ارزیابی وضعیت زنجیره تامین، حمل و نقل و دسترسی به مواد اولیه، بررسی تاثیر نوسانات قیمت فولاد بر پروژههای عمرانی و ساختمانی و چالشهای نقدینگی و تامین مالی از جمله محورهای مورد بحث در این نشست بود و فعالان اقتصادی، صنعتیسازی را یک راهبرد و ضرورت برای افزایش تابآوری در صنعت ساختمان عنوان کردند.
کمیسیون عمران، احداث و امور زیربنایی با همکاری کمیسیون صنعت و معدن اتاق تهران و انجمن صنفی کارفرمایی انبوهسازان مسکن و ساختمان استان تهران، نشست تخصصی بررسی آثار جنگ بر صنعت فولاد و تاثیر آن بر صنعت ساختمان را برگزار کردند. در این رویداد، نقش و سهم فولاد در صنعت احداث و عمران تبیین شد و حفظ پایداری زنجیره تامین مصالح ساختمانی، حمایت از استمرار تولید در صنایع مادر، تقویت زیرساختهای حملونقل و لجستیک، کاهش نااطمینانی اقتصادی و ایجاد ثبات در محیط کسبوکار مورد تاکید قرار گرفت.
در ابتدای این رویداد، ایرج رهبر، رئیس کمیسیون عمران، احداث و امور زیربنایی اتاق تهران با اشاره به اینکه صنعت ساختمان و فعالیتهای عمرانی به عنوان صنایع پیشران اقتصاد کشور شناخته می شوند، گفت: فعالان بخش مسکن و عمران و احداث با مشکلاتی مواجه هستند که باید درباره آنها تبادل نظر و هماندیشی صورت گیرد تا شرایط خاص این روزها مدیریت شود.
رهبر تصریح کرد: انتظار فعالان بخش خصوصی از وزارت راه و شهرسازی، ایجاد هماهنگی میان وزارتخانه، دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان و ادارات کل است.
او با بیان اینکه«فعالان این بخش، قصد توسعه صنعتیسازی را دارند و در این مسیر با موانعی مواجه هستند» گفت: از سال ۱۳۸۶ به بعد، سیستمهای تونلی در پیشبرد مسکن مهر مورد پیادهسازی قرار گرفت، در حال حاضر نیز تسهیل اجرای آن در نهضت ملی مسکن خواست سازندگان است، اما ادارات کل وزارت راه و شهرسازی علاقه چندانی به آن نشان نمیدهند و علت هم مشخص نیست. در عین حال، مشاوران انتخاب شده نیز از آگاهی کافی برخوردار نیستند. در حالی که باید میان مشاوران و سایر بخشهای مرتبط، هماهنگی بیشتری ایجاد شود تا صنعتیسازی که در قانون برنامه هفتم توسعه نیز تکلیف شده، به سطح مناسبی برسد.
جایگاه فولاد در صنعت ساختمان
در ادامه، رامین گوران، نایب رئیس کمیسیون عمران، احداث و امور زیربنایی اتاق تهران با بیان اینکه«صنعت فولاد و صنعت ساختمان از جمله صنایعی بودند که در مراحل نخست، تبعات جنگ را متحمل شدند» افزود: واقعیت این است که فولاد در تمام اجزای ساختمان وجود دارد و بخش بزرگی از زنجیره ارزش ساختمان به صورت مستقیم یا غیرمستقیم به این صنعت وابسته است.حتی ماشینآلات ساختمانی، تجهیزات قالببندی و ابزارهای اجرایی پروژهها وابسته به زنجیره فولاد هستند. از این رو برخی گمانهزنیها مبنی بر اینکه سهم فولاد از هزینه نهایی ساخت مسکن کمتر از ۱۰ درصد است با واقعیتها تطابق ندارد.
وی افزود: صنعت فولاد یکی از اصلیترین پیشرانهای صنعت ساختمان است و به همین دلیل هرگونه اختلال در حملونقل، تامین انرژی، تامین مواد اولیه، صادرات، واردات و قیمتگذاری محصولات فولادی، آثار خود را در کل چرخه ساختوساز کشور نشان میدهد. موضوع صرفا قیمت فولاد نیست، بلکه مسئله اصلی از دیدگاه بخش خصوصی پیشبینیپذیری است. ممکن است یک فعال اقتصادی بتواند با افزایش قیمتها کنار بیاید، اما نمیتواند در فضایی تصمیمگیری کند که هیچ تصویری از وضعیت تامین این محصول، طی ماههای آینده نداشته باشد.
او با تصریح اینکه«صنعت ساختمان یکی از مهمترین موتورهای اشتغال کشور، ابزار جذب سرمایه، بخش اثرگذار در رشد اقتصادی و یکی از ارکان اصلی تحقق برنامه توسعهای کشور محسوب میشود» ادامه داد: اختلال در روند ساختوساز تنها به سازندگان آن آسیب نمیرساند، بلکه زنجیره گستردهای از تولیدکنندگان، پیمانکاران، مهندسان، کارگران، سرمایهگذاران و مصرفکنندگان نهایی را تحتتاثیر قرار میدهد. به همین دلیل، امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند گفتوگوی مشترک میان صنعت فولاد و صنعت ساختمان برای مدیریت ریسک پروژهها در شرایط بحران هستیم.
رئیس انجمن صنفی انبوهسازان مسکن استان تهران افزود: حفظ پایداری زنجیره تامین مصالح ساختمانی، حمایت از استمرار تولید در صنایع مادر، تقویت زیرساختهای حملونقل و لجستیک، کاهش نااطمینانی اقتصادی و ایجاد ثبات در محیط کسبوکار از مهمترین الزامات عبور از شرایط پیشرو است. صنعت فولاد و صنعت ساختمان دو حلقه جداگانه نیستند، بلکه دو بخش از یک زنجیره واحد هستند. هر تصمیمی در حوزه فولاد اثر خود را دیر یا زود بر صنعت ساختمان خواهد گذاشت و هر رکودی در بخش ساختمان در نهایت به صنایع بالادستی منتقل میشود.
عقبماندگی در صنعتیسازی
در ادامه این نشست، لهون اسدی، مدیرکل دفتر توسعه مهندسی ساختمان وزارت راه و شهرسازی طی سخنانی به وضعیت تولید فولاد در کشور اشاره کرد و گفت: پیش از جنگ، حدود ۳۰ تا ۳۲ میلیون تن فولاد در کشور تولید میشد که تقریبا ۱۵ تا ۱۸ میلیون تن سهم مصرف داخلی بود و مازاد آن صادر میشد که در شرایط جنگی و به منظور جلوگیری از بروز التهاب در بازار، صادرات مقاطع فولادی ممنوع شد.
او ادامه داد: این اقدام اگرچه آسیبهایی را در بخش صادرات ایجاد میکند، اما حتی اگر این ممنوعیت نیز اعمال نمیشد، به دلیل مشکلات حملونقل دریایی، امکان صادرات چندانی وجود نداشت. با اجرای این سیاست، التهابات اولیه بازار فروکش کرده و در قیمت پایه عرضه بورس، کاهش قیمتها مشاهده میشود.
اسدی در ادامه گفت: جلساتی با وزارت صمت برگزار شده تا در پروژههای حوزه ساختمان با معرفی وزارت راه، محصولات با قیمت پایه بورس تامین شود.
وی با اشاره به اینکه«در زنجیره فولاد، قیمتها در زنجیرههای اولیه به ویژه سنگآهن و کنسانتره آهن با افزایش مواجه شده است» افزود: با وجود آن که این افزایش قیمت تا حدودی عقبماندگیهای گذشته را جبران میکند، اما ناگزیر بر قیمت تمام شده مسکن تاثیر خواهد گذاشت. وزارت راه و شهرسازی در این زمینه پیشبینیهای لازم را در حوزه قراردادی در نظر گرفته است.
مدیرکل دفتر توسعه مهندسی ساختمان وزارت راه و شهرسازی، همچنین با بیان اینکه«بحث کاهش مصرف فولاد در ساختمان درحال پیگیری است» افزود: طبق قانون برنامه هفتم توسعه، سهم صنعتیسازی در ساختوساز باید ۱۵ درصد باشد، در حالی که آمار فعلی حدود ۶ درصد است و در این زمینه عقبماندگی وجود دارد.
او گفت: جنگ، فرصت مناسبی برای تغییر روشهای ساخت و توسعه تکنولوژیهای کممصرف فولاد ایجاد کردهاست و ما آماده دریافت پیشنهادات بخش خصوصی درخصوص جایگزینی روشهای نوین ساخت و رفع مشکلات در این زمینه هستیم.
مسکن کارگری مغفول مانده است
در ادامه این جلسه، هرویک یاریجانیان، رئیس کمیسیون صنعت و معدن اتاق تهران به موضوع مسکن کارگری، شرایط معیشتی و تورم موجود در کشور اشاره کرد و گفت: در تمامی کشورهای توسعهیافته، مسکنهای کارگری جایگاه مشخصی دارند، اما متاسفانه در ایران این موضوع به صورت جدی دنبال نشده است. با وجود گذشت بیش از چهار دهه از انقلاب، یکی از دغدغههای اصلی ما همچنان تامین مسکن کارگران است. در جنوب و جنوب شرق تهران، با وجود تعدد شهرکهای صنعتی عملا دسترسی مناسبی به مسکن کارگری وجود ندارد.
در همینحال، مدیرکل دفتر توسعه مهندسی ساختمان وزارت راه و شهرسازی توضیح داد: وزارت راه و شهرسازی به توسعه مسکن کارگری اهتمام دارد و تاکنون در چند استان زمین مورد تامین شده است، اما عمده تقاضاها در استانهای تهران و البرز متمرکز است که با کمبود زمین مواجه هستیم. در این بخش انتظار میرود صنایع برای تامین زمین همکاری کنند.
لزوم پیگیری مستمر صنعتیسازی
در ادامه این نشست، مهدی مستاجران، رئیس انجمن صنفی سازههای سبک ایران در سخنانی به این نکته اشاره کرد که ساختار فعلی صنعت ساختمان، آنقدر آسیبپذیر است که در شرایط بحرانی تابآوری لازم را ندارد. باید درباره استراتژی آینده صنعت ساختمان بحث و تبادل نظر صورت گیرد؛ استراتژی که کمک کند، صنعت در شرایط بحرانی نیز به فعالیت خود ادامه دهد.
او از ضرورت توجه به مقوله تابآوری برای مقاومت در برابر بحرانها سخن گفت و افزود: تابآوری به این معنا که اگر یکی از ارکان اصلی تولید مانند نهادهها، انرژی، لجستیک، یا تامین سرمایه دچار اختلال شد، کل زنجیره متوقف نشود.
مستاجران، حرکت به سمت صنعتیسازی را یک الزام توصیف کرد و افزود: کوتاه شدن زمان اجرای پروژهها، افزایش کیفیت، کاهش مصرف انرژی و ارتقای تابآوری در شرایط بحرانی از مهمترین مزایای این رویکرد است. اگر کارگاههای ساختمانی به کارخانههای تولید ساختمان تبدیل نشوند و کیفیت، سرعت و مدیریت تولید همزمان ارتقا پیدا نکند، در آینده توان رقابت در بازارهای داخلی و جهانی را از دست خواهیم داد. بنابراین، صنعتیسازی ساختمان نه یک انتخاب لوکس، بلکه ضرورتی اجتنابناپذیر برای توسعه پایدار کشور است.
وی با تاکید بر ضرورت تشکیل یک کارگروه تخصصی در حوزه مقررات ملی ساختمان به منظور پیگیری مستمر موضوع صنعتیسازی، گفت: برای عبور از بحران فعلی و بحرانهای احتمالی آینده باید برنامهریزی کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت انجام گرفته و پروژهها اولویتبندی شوند. علاوه بر این یکی از مشکلات جدی، نبود شفافیت در میزان تولید، موجودی و نحوه توزیع محصولات فولادی است و ضرورت دارد سیاستگذار علاوه بر مسائل تامین به موضوع شفافیت و مدیریت زنجیره تامین نیز توجه ویژهای معطوف کند.
صنعت سازههای فولادی ابزار تحقق توسعه است
در ادامه، ابوالفضل کدخدازاده، رئیس انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان سازههای فولادی ایران نیز با بیان اینکه«سازههای فولادی ابزار تحقق توسعه هستند» ادامه داد:صنعت سازههای فولادی از طریق تسریع در اجرای پروژههای عمرانی و تضمین استمرار توسعه در شرایط بحرانی به تابآوری صنعت احداث کمک میکند. هرگونه اختلال در این صنعت، مستقیما منجر به تاخیر در اجرای پروژهها و افزایش هزینههای زیرساختی خواهد شد.
کدخدازاده، نحوه تخصیص ورق فولادی به صنایع سازههای فولادی را از جمله چالشهای این صنعت عنوان کرد و گفت: نبود سازوکار پایدار و قابل پیشبینی، امکان برنامهریزی بلندمدت را از فعالان این صنعت سلب کرده است. در حالی که این صنعت حلقه نهایی زنجیره فولاد بوده و ارتباط مستقیمی با اجرای پروژههای زیرساختی کشور دارد.
او سپس به ضرورت ایجاد سازوکار پایدار برای تامین ورق مورد نیاز صنایع سازههای فولادی، اصلاح نظام تخصیص با محوریت شفافیت و پیشبینیپذیری، اصلاح قراردادهای عمرانی با رویکرد تعدیلپذیری و تشکیل کارگروه مشترک زنجیره فولاد و سازه اشاره کرد.
میانگین سهم فولاد در هزینههای ساختوساز
در ادامه این نشست، وحید یعقوبی، معاون اجرایی انجمن فولاد ایران با اشاره به تبعات حمله به صنایع فولادی گفت: پس از حمله به این صنعت، موضوع مدیریت تقاضا مطرح شد و با تسهیل تامین و واردات، بازار از شوک هیجانی اولیه فاصله گرفت. بررسیها نشان می دهد که در آن مقطع، انبارها مملو از کالا بود و بخش عمده افزایش قیمتها ناشی از انتظارات تورمی و شوک هیجانی وارد شده به بازار بود. با وجود آنکه برخی، افزایش قیمت فولاد را برجسته میکنند، اما واقعیت این است که رشد قیمت فولاد، طی سالهای اخیر کمتر از نصف نرخ تورم کشور بوده است.
وی درباره سهم فولاد در ساخت بناها گفت: میزان مصرف فولاد در ساختمان به طور میانگین، حدود ۷۰ کیلوگرم به ازای هر متر مربع در نظر گرفته شده و ارزش فولاد در هر متر مربع از ساختمان حدود ۷ میلیون تومان برآورد میشود. با فرض این که قیمت هر متر مربع ساختمان در کشور حدود ۲۰۰ میلیون تومان باشد، سهم فولاد حدود ۳ درصد از قیمت نهایی را تشکیل میدهد. بنابراین فولاد نقش استراتژیکی در زنجیره ساختوساز دارد، اما سهم آن در قیمت نهایی مسکن برای مصرفکننده بسیار محدود است.
یعقوبی با اشاره به شکست سیاستهای تنظیم بازاری در سالهای گذشته برای تنظیم قیمت فولاد، گفت: دولت با تعیین حقوق دولتی معادن و سایر موارد بر قیمت سنگآهن اثر میگذارد و قیمت سنگآهن بهعنوان زیربنای زنجیره فولاد، یکی از عوامل کلیدی در تعیین قیمت نهایی است.
در پایان این نشست، جعفر قرائتی ستوده، نایب رئیس کمیسیون عمران، احداث و امور زیربنایی اتاق تهران با تاکید بر این که در شرایط فعلی باید مدیریت مصرف در دستورکار قرار گیرد، گفت: صنعتیسازی یک راهبرد است که باعث سبکسازی، کوتاه شدن زمان ساخت، افزایش عمر مفید ساختمان و صرفهجویی انرژی میشود.
قرائتی ستوده با تاکید بر این که صنعت ساختمان با حجم بالای فعالیت و اشتغال گسترده مواجه است و نیاز به تصمیمگیری و مدیریت جدی برای ادامه فعالیت دارد، گفت: ماموریت ما این است که در صنعت ساختمان تولید علم کنیم و این صنعت را فعال نگه داریم. صنعت ساختمان این قابلیت را دارد که یک سوم تولید ناخالص ملی کشور را مدیریت کند. اگر این بخش فعال شود، تعداد زیادی کارخانه فعال میشود و گردش اقتصادی افزایش پیدا میکند که این موضوع در ذات خود ضد تورمی است و میتواند اقتصاد خانوار را تقویت و به افزایش تقاضا منجر شود.
