نویاب- کشاورزی؛ هنگامه خاندوزی: تا زمانی که ارز ترجیحی با نرخ پایین برای واردات نهاده اختصاص مییافت، کشت محصولاتی نظیر باقلا در داخل، به صرفه اقتصادی نمیرسید. هزینههای تولید داخلی همواره بالاتر از محصول وارداتیِ یارانهای بود. اما با واقعیسازی نرخ ارز و گران شدن جهانی نهادهها، معادله تغذیه طیور تغییر کرده است.
امروز هزینه تمامشده تولید محصولات داخلی، اگر با مدیریت دقیق انجام شود، میتواند با قیمتهای آزاد نهادههای وارداتی رقابت کند. این یعنی تولید باقلا دیگر نه یک طرح ترویجی، بلکه یک «ضرورت اقتصادی» است.
با توجه به افزایش قیمت نهاده های دامی، توجه به کشت های جایگزین مانند باقلای کم تانن، ترتیکاله و علوفه های دامی به منظور خوراک دام و طیور، صورت جلسه سومین جلسه کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی گرگان بود تا بتوانند مجریان این حوزه را برای ورود به این مساله قانع کنند.
حبوبات و باقلا جایگزین مناسب سویا در جیره طیور
دکتر فاطمه شیخ، از محققان برجسته و متخصص حوزه حبوبات و باقلا در این جلسه با تاکید بر اینکه باقلا به دلیل پروتئین بالا و قابلیت کشت پاییزه (که از ظرفیت آبی زمستان بهره میبرد)، کاندیدای اصلی جایگزینی بخشی از سویا در جیره طیور است، گفت: سالانه بیش از ۱۳ میلیون تن کنجاله سویا و ذرت وارد کشور می شود و اینحجم از واردات هزینه های ارزی قابل توجه ای به همراه دارد.
وی ادامه داد: از آنجاییکه به دلیل اقلیم و همچنین منابع آبی کشت کنجاله سویا در کشور میسر نیست برای تامین خوراک دام و طیور باید به دنبال کشت محصولات جایگزین در کشور باشیم.
شیخ با تاکید بر این مساله گیاه باقلا یکی از بهترین جایگزین ها در این زمینه است، افزود: مانع اصلی در استفاده از باقلا، وجود ترکیبات «تانن» (عوامل ضدتغذیهای) است که هضم را در طیور دشوار میکند. که توسعه ارقام «کمتانن» یا «بدون تانن» می تواند در این خصوص به ما کمک کنند.
این محقق کشاورزی معتقد است: ارقام اصلاحشدهای که باکمیّت بالا در استانهای شمالی کشور (مانند گلستان) سازگار شدهاند، نه تنها پروتئین مورد نیاز را تأمین میکنند، بلکه در چرخه تناوب زراعی، با تثبیت نیتروژن، نیاز به کودهای شیمیایی گرانقیمت را در کشتهای بعدی (مانند گندم) به شدت کاهش میدهند.
جهش قیمت ها صنعت طیور را در مضیقه قرارداده است
حمید سلیمانی مدیرعامل زنجیره طیور پگاه جهان نما از استفاده از کشت های جایگزین برای تامین نهاده های دامی استقبال کرد و با انتقاد از تاخیر در تصمیمگیریهای استراتژیک و نوسان شدید قیمتها می گوید: کنجاله سویا از محدوده ۴۸۰ دلار شروع شده و به قیمتهای بسیار بالاتری رسیده است؛ این در حالی است که با ارز تالار دوم، قیمتها همچنان فشار زیادی بر تولیدکننده وارد میکنند.
عضو هیات رییسه اتاق بازرگانی گرگان گفت: با جهش قیمت کنجاله سویا و گران شدن کالاهای لوکسی مانند ذرت، صنعت طیور در مضیقه قرار گرفته و تنها راه نجات، حذف وابستگی و جایگزینی نهادههای وارداتی با محصولات داخلی است.
سلیمانی با اشاره به اینکه گوشت سفید، منبع اصلی پروتئین مردم است و اکنون به دلیل قیمت نهادهها در معرض خطر قرار گرفته، پیشنهاد داد: ما به دنبال کشت محصولات جایگزین هستیم تا آنها را در جیره غذایی مرغداریها وارد کنیم. هدف ما کاهش قیمت تمامشده و رسیدن به استقلال از واردات است.
تعادل در چرخه تولید دام با ترویج علوفه های پاییزه
مهقانی با اشاره به پتانسیل بالای استان برای توسعه کشت باقلا تا ۴۰ هزار هکتار، بر لزوم استفاده از تکنولوژیهای نوین و برداشت مکانیزه برای ارتقای بهرهوری کشت تاکید کرد.
معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی گلستان با اشاره به نوسانات قیمت در سالهای گذشته و عدم رضایت از سطح کشت ۵ هزار هکتاری اخیر، افزود: اگرچه سطح کشت با صعود و نزول همراه بوده، اما پتانسیل استان برای رسیدن به سطح ۴۰ هزار هکتار بسیار بالاست؛ مشروط بر اینکه الگوی کشت با توجه به نیازهای غذایی کشور طراحی شود.
مهقانی همچنین از قابلیتهای فنی موجود در استان خبر داد و گفت: امکان برداشت مکانیزه و استفاده از تکنولوژیهای جدید در کشت باقلا فراهم است. پیشنهاد ما ایجاد یک زنجیره تولید از طریق قرارداد میان کشاورز و صنایع طیور است تا باقلا به جای مصرف مستقیم، به عنوان منبع پروتئین برای طیور استفاده شود. این رویکرد، هم مشکل تولید بذر را حل میکند و هم سودآوری کشاورز را تضمین مینماید.
گذار از وابستگی به نهادههای وارداتی، مسیری است که از مزرعه آغاز میشود. با استفاده از پتانسیل علمی کارشناسانی نظیر خانم دکتر شیخ در توسعه ارقام کمتانن، و بهرهگیری از فرصت اقتصادی ناشی از ارز آزاد، کشت باقلا میتواند از حاشیه به متن بیاید و گلستان و سایر قطبهای کشاورزی ایران را به بازیگران اصلی در تأمین «امنیت پروتئین» کشور تبدیل کند. این نه یک انتخاب، که مسیر آینده کشاورزی هوشمند در ایران است.
