نویاب، نجمه جهان تیغ: چندی است که دولت موضوع مسکن استیجاری را مطرح کرده است و طبق اعلام مسئولان وزارت راه و شهرسازی قرار است تا پیش از سال ۱۴۰۵، ۱۰ هزار واحد برای اجاره به زوجهای جوانی که بیش از پنج سال از ازدواجشان نگذشته تعلق بگیرد. حال این پرسش مطرح است که در برابر تقاضای میلیونی مسکن در کشور این عدد چه کمکی به کنترل بازار اجاره خواهد کرد؟
برخی این اقدام دولت را با توجه به حجم اندک واحدهای در نظر گرفته شده، ساز و کار نامشخص مشارکت بخش خصوصی و بلاتکلیفی همکاری بانک ها در پرداخت تسهیلات عملا این طرح را نمایشی از سوی دولت تلقی می کنند.
طبق قانون استیجار مصوب ۱۳۷۷، سالانه باید ۱۰ درصد از تولید مسکن کشور به ساخت مسکن استیجاری اختصاص مییافت، امری که تاکنون محقق نشده است.
اکنون دولت، مسکن استیجاری را بخشی از «بسته ساماندهی بازار اجاره» معرفی میکند. ضمن اینکه دولت اذعان دارد که در این طرح تصدی گری نخواهد کرد این در حالی است هیچ مشورت و مذاکره ای در این خصوص با بخش خصوصی صورت نگرفته است.
داود بیدار، عضو هیات مدیره انجمن انبوه سازان استان تهران در این گفتگو ضمن انتقاد از رویکرد دولت در اتخاذ تصمیمات بدون مشورت و مشارکت بخش خصوصی نسبت به این طرح انتقاداتی را مطرح کرد که مشروح آن را در ادامه می خوانید.
* مسکن استیجاری از نگاه شما یک سیاست ضروری است یا واکنشی موقت به بحران اجاره؟
با توجه به حجم تقاضای چند میلیونی مسکن، تامین ۱۰ هزار واحد مسکن در طرح استیجاری، بُعد نمایشی این اقدام را پررنگ تر کرده و در وضعیت کنونی نه تنها ملموس نیست بلکه بازار مسکن را تحت تاثیر قرار نمی دهد. در حال حاضر انبوه سازانی داریم که ۲۰ هزار واحد می سازند، حالا شما تصور کنید که یک وزارتخانه قصد دارد ۱۰ هزار واحد در کل ایران بسازد و تامین کند.
*نظر شما درباره مدل مشارکت بخش خصوصی در طرح مسکن استیجاری چیست؟
وزارتخانه در این طرح می گوید ۳۰ درصد مبلغ واحد مسکونی را به انبوه ساز پرداخت کرده و باقی را زمین می دهد، در این وضعیت که نقدینگی برای انبوه ساز به شدت اهمیت دارد و پروژه ها نیازمند پول است، اعطا زمین جذابیتی برای بخش خصوصی ندارد.
مدلی که برای این طرح طراحی شده برای برهه کنونی موثر نیست و در واقع طرحی خوب است که در زمان نامناسب اجرا می شود. اگر این طرح در زمان رونق بازار اجرا می شد، تاثیر گذاری بیشتری داشت.
با اجرای این طرح واحدی اضافه نمی شود، در واقع دولت واحد های موجود را خریداری می کند و پول جای اشتباهی می رود. اگر به جای این اقدام پول را به خریدار پرداخت و یا تسهیلات در اختیار سازندگان قرار می دادند بسیار موثر تر بود.
*با توجه به اینکه بانک ها در نهضت ملی مسکن همکاری لازم را نداشتند، آیا تکرار این سناریو می تواند موفقیتی در این خصوص رقم بزند؟
تسهیلاتی که در طرح نهضت ملی مسکن هم اعطا می شود نسبت به هزینه تمام شده ساخت واحد مسکونی، تاثیر چندانی بر پروژه ها نمی گذارد. به عنوان مثال در جنوب تهران، تسهیلات تنها ۱۰ درصد هزینه ساخت را پوشش می دهد.
اگر دولت مبلغی را که برای تامین و خرید این ۱۰ هزار واحد در نظر گرفته، به عنوان تسهیلات به ۶۰ هزار واحد پرداخت می کرد، تاثیرگذاری بیشتری داشت.
* دولت در این طرح از نظر و مشورت بخش خصوصی هم استفاده کرده است؟
مشکل این است که دولت انبوه سازان را در جریان تصمیمات خود قرار نمی دهند و از مشارکت آنها استفاده نمی کنند. به دولت توصیه می کنیم به جای صرفا ابلاغ بخشنامه تصمیمات گرفته شده، انبوه سازان را در تصمیمات خود دخیل کند.
در حال حاضر موضوع مسکن در شهر تهران امنیتی شده چرا که امروز شاهد اجاره یک خانه توسط پنج نفر هستیم. یا به طور مثال اجاره یک خانه ۱۰۰ متری ۲۰ سال ساخت در جنوب تهران ماهیانه ۳۰ میلیون تومان است. آیا یک کارمند و یا یک کارگر توان اجاره چنین واحدی را دارد؟
