نجمه جهان تیغ، نویاب: در شرایطی که تحولات جهانی صنعت ساختمان با سرعتی بیسابقه به سوی توسعه فناوری، صنعتیسازی و ارتقای بهرهوری پیش میرود، نظام فنی و اجرایی کشور ما همچنان با چالشهایی جدی دست به گریبان است. روندهای سنتی، ضعف در کنترل کیفیت پیش نگر، نبود مدیریت منابع مؤثر و فقدان اسناد بالادستی متناسب با نیازهای روز، از جمله موانعی است که راه را بر رشد و رقابتپذیری این صنعت در سطح جهانی سد کرده است.
در این مصاحبه «عبدالرضا فرید نائینی» رییس انجمن تولید کنندگان و فناوران صنعتی ساختمان و عضو انجمن انبوه سازان مسکن استان تهران با نگاهی دقیق و کارشناسانه، به نقد ساختارهای موجود پرداخته و راهکارهایی برای اصلاح مسیر توسعه صنعتی ساختمان در کشور ارائه میدهد؛ راهکارهایی که توجه به آنها میتواند در تغییر بنیادین وضعیت فعلی نقش مهمی ایفا کند.
*نظام فنی اجرایی موجود در کشور را چطور ارزیابی می کنید؟
نظام فنی اجرایی موجود که برای روش دستی و سفارشی تنظیم شده است متاسفانه روزآمد سازی نشده و نقایص عمده ای دارد که باید هر چه سریع تر مرتفع شود تا بتوانیم قابلیت رقابت پذیری داشته باشیم.
یکی از مشکلات محوری ما نظام کنترل کیفی بوده که به عنوان نظارت پساتولید به حساب می آید و از زمان جنگ جهانی اول دیگر به عنوان نظام کنترل کیفی شناخته شده نیست.
بعد از جنگ جهانی اول و به خاطر فشار روی تولید، صنعت و کیفیت، نظام های کنترل پیش نگر مطرح شدند که به نوعی یک نظارت حین تولید است و فرآیند های تولید را کنترل می کند.
بعد از جنگ جهانی اول ابتدا مدیریت کیفیت سپس تضمین کیفیت و امروز مهندسی کیفیت مطرح شد و مرکز ثقل کیفیت به بخش طراحی منتقل شده است که در این مرحله باید کارکرد نظام کنترل کیفی سازماندهی و روند های آن تعریف شود.
در مهندسی کیفیت، اهداف بالاتر از استاندارد ها قرار گرفته و به نیاز مشتری هم متصل شده است.
استاندارهای جهانی ملاحظات سیاره ای مثل پایداری و تاب آوری دارند که نتیجه تاب آوری یک اقتصاد چرخشی است چراکه تولید باید بازیافت قابل توجهی داشته باشد و این بازیافت مجدد به چرخه تولید برگردد.
در نظام فنی اجرایی ما یک نظام قیمت گذاری وجود دارد که مدیریت منابع در آن مطرح نیست. در نظام موجود عناصر پدید آوری پروژه مانند مشاور و پیمانکار در بالابردن منابع منافع دارند به نحوی که مشاور اگر برآورد سنگین تری داشته باشد پول بیشتری میگیرد که این روش در تضاد با مدیریت منابع است.
*چرا باید به سمت صنعتی سازی ساختمان حرکت کنیم؟
صنعت ساختمان جزو بزرگترین منابع کشور به حساب می آید. اگر بخواهیم روی مدیریت منابع تمرکز کنیم، باید در این صنعت تلاش کنیم اما نظام اجرایی و قیمتگذاری در این صنعت عقب افتاده است.
در شرایطی که در جهانی شدن اقتصاد و رقابت آزاد بین المللی عنصر رقابت دارای اهمیت است، ما در سازمان تجارت جهانی حضور نداریم و رقابت را احساس نمی کنیم.
در این شرایط نظام فنی و اجرایی ما فاقد نگاه به بهره وری به عنوان عناصر پایه کیفیت است.
تولید انبوه و تولید صنعتی دو روی یک سکه هستند و توصیه جدی بنده رفتن به سمت توسعه صنعتی ساختمان است و باید اهداف از طریق ارتقا بهره وری و توسعه صنعتی ساختمان تامین شود.
*چه مشکلاتی در مسیر صنعتی سازی وجود دارد و چه توصیه ای به حاکمیت دارید؟
بخش عمده ای از توفیقات در توسعه صنعتی ساختمان از دهه پنجاه آغاز شد که می توان به عنوان یک دهه طلایی از آن نام برد.
در محدوده زمانی کوتاهی توفیقات خوبی کسب شد.
در حال حاضر مشکلات زیادی مانع توسعه صنعتی بوده که بخش عمده آن در اختیار دولت است.
مهمترین مشکلی که امروز با آن مواجه هستیم عدم تناسب اسناد بالا دستی است.
هیچ نظامی برای تولید و طراحی صنعتی نداریم و حداقل انجمن انبوه سازان سالهاست برای تدوین اسناد بالادستی توسط دولت تلاش می کند اما نه طرح جامع و نه طرح استراتژیک برای توسعه صنعتی داریم.
طرح توسعه صنعتی باید از زاویه راهبردی خاصی طراحی شود که در راستای طرح استراتژیک صنعت کشور باشد.
فشار ها اذهان را آماده کرده اما اتفاق مثبتی رخ نداده است. صنعتی سازی ساختمان در محدوده فعالیت معماران است.
چون در نظام فنی و اجرایی کشور ما چهارچوبی برای ورود جامعه مهندسی به قراردادهایی که صنعتی شدن را پیش می برد، وجود ندارد، تمایلی هم برای آن وجود ندارد.
ما هم انتظار داریم راه و شهرسازی و مرکز تحقیقات به عنوان مسئول ساخت صنعتی پیش نیاز های این حوزه را به لحاظ برنامه های راهبردی و بستر سازی فنی، مهندسی و حقوقی فراهم کنند. ضمن اینکه باید زیر ساخت ها هم ساماندهی شوند.
