الهام رئوفی فر؛ نویاب در سه دهه گذشته شورای اسلامی شهرو روستا با هدف توسعه و آبادانی بیشتر شکل گرفت تا آنچراکه مردم در قالب عوارض به شهرداری ها پرداخت می کنند با نظر نمایندگانی که از سوی شهروندان انتخاب می شوند به درستی برای رشد و توسعه هزینه شود. اما با مروری بر اخبار به خصوص در سال های گذشته مشاهده می کنیم که این نهاد به یکی از پرحاشیه ترین بخش های شهری تبدیل شده است.
بازداشت مدیران شهری و اعضای شورای شهر، اجرای پروژه های پرهزینه ولی بی فایده، عدم تحقق وعده هایی که تکرار آن ها گاهی به یک دهه رسیده و از همه مهمترین عدم توسعه شهرها و پابرجا بودن مشکلاتی که عمر آن ها از یک دهه عبور کرده نشان می دهد این نهاد مدنی که با رای مردم شکل می گیرد نه تنها نتوانسته در مسیر درستی حرکت کند بلکه آسیب های زیاد اجتماعی و اقتصادی برای کشور و نظام هم به دنبال داشته است؛ آسیب هایی از جنس حیف و میل بیت المال و بی اعتمادی مردم.
برخی علت این شرایط را ورود افراد غیرمتخصص به شورا و بهره گیری از ظرفیت کرسی شورا برای رسیدن به منصب های بالاتر می دانند و عده ای هم معتقدند خلق شورا از ابتدا درست بوده مشروط برآنکه به مرور با آسیب شناسی، خلاهای آن برطرف شود. به باور صاحب نظران، تغییر در قانون شوراها برای ورود افراد اصلح ضروری به نظر می رسد چراکه تداوم این شرایط به جز اینکه شوراها را از هدف اصلی اش دور کند، بهره دیگری نخواهد داشت.
ضرورت ورود افراد متخصص به شورا
یک کارشناس مدیریت شهری در گفتگو با خبرنگار نویاب می گوید: افرادی که برای شورا انتخاب می شوند بهتر است تجربه و تخصص لازم در حوزه های فرهنگی، اجتماعی، عمران و اقتصاد داشته باشند تا از حوزه تخصصی خود در برنامه ها و پیشنهادات برای شهر توسعه شهر استفاده کنند. اعضای شورا باید یاد بگیرند که به خِرد جمعی احترام گذاشته و در نهایت آنچه نظر اکثریت هست را بپذیرند؛ موضوعی که گاهی در شورا کمرنگ می شود.
محمد مهدی دیانی می افزاید: با گذشت شش دوره از انتخابات هنوز برای افرادی که به شورا می آیند، چارتی با عنوان متخصص در یک حوزه تعیین نشده است ار سوی دیگر ورود افراد غیر متخصص به شورا به جز آسیب به شهر ثمری نخواهد داشت، هرچند که این افراد غیرمتخصص محبوب مردم شهر باشند باز هم به دلیل عدم تخصص در توسعه شهری موفق نخواهند بود.
تاکنون در هیچ دوره‌ای مشاهده نشده که اعضا بامطالعات در این حوزه های نسبت به مسائل اشرافیت کافی داشته باشند
او در کنار تخصص مطالعات بر طرح جامع شهری، گردشگری و غیره را برای اعضای شورا ضروری می داند و می گوید: تاکنون در هیچ دوره‌ای مشاهده نشده که اعضا با مطالعات در این حوزه های نسبت به مسائل اشرافیت کافی داشته باشند. تا زمانی که اعضای شورا طرح جامع گردشگری شهر ا مطالعه نکرده باشند قادر به ارائه مصوبات موفق در این حوزه نخواهند بود.
به گفته دیانی، نبود سند آسیب شناسی در شورا یکی دیگر از چالش ها و علت برخی عقب ماندگی ها در این حوزه است. این موضوعی است که یکی از مدیران سابق شهری و شوراهای استانداری گلستان هم به آن اذعان دارد.
قوانین شوراها نیاز به بازنگری دارد
یکی از مدیران سابق شهری و شوراهای استانداری گلستان دراین باره به به خبرنگار نویاب می گوید: قوانین شوراها نیاز به بازنگری دارد. با گذشت نزدیک به سه دهه از فعالیت شوراهای شهر باید فعالیت این نهاد آسیب‌شناسی شده و در قالب قوانین و لوایح مطرح شود تا شاهد تحول مثبتی در حوزه مدیریت شهری باشیم.
محمد حمیدی به ورود افراد متخصص با تجربه کاری قابل توجه به شورا تاکید می کند و می افزاید: نبود تخصص کافی گاهی منجر به اختلاف نظر اعضای شورا با شهردار می شود؛ هرچند که همیشه این مساله صادق نیست و گاهی شهرداران هم از علم دانش کافی برخوردار نیستند. حضور شوراها ظرف دهه‌های گذشته برای بهبود اوضاع مدیریت شهری نه تنها راهگشا نبوده بلکه موانع زیادی هم برای توسعه شهر ایجاد کرده است.
وی انتخاب شهردار توسط اعضای شورای شهر دارای معایب و مزایایی می داند و می گوید: در حال حاضر معایب این موضوع از مزایای آن پیشی گرفته است.تغییراتی که در حوزه مدیریت شهری مانند عزل شهردار اعمال می شود، آسیب زیادی به حوزه شهر وارد کرده و برنامه‌های این بخش را متزلزل می کند.
پرداخت حقوق کارکنان
معاون عمرانی کنونی استاندار سمنان ادامه می دهد: یکی دیگر از موارد حائز اهمیتی که در هر دوره ای با ورود اعضای جدید شورا شاهد آن هستیم تحمیل نیروی کار به بدنه شهرداری هاست. چراکه تعدادی از اعضای جدید، آشنا و اقوام را برای استخدام به شهرداری معرفی می کنند. این مساله باعث شده تا به جای اینکه بودجه شهرداری ها صرف پروژه‌های عمرانی شود ناگزیر در بحث جاری و پرداخت حقوق کارکنان صرف شود.
درحالیکه کارشناسان و متخصصین حوزه شهری، فقدان تخصص و دانش کافی را دلیل تاثیرگذاری کم اعضای شورا بر توسعه شهر می دانند یکی از اعضای سابق شورای شهرگرگان تحمیل نظرات دستگاه های حاکمیتی را عامل این توسعه نیافتگی معرفی می کند.
دخالت حاکمیت علت ضعف مناسب شوراها
سید محمد قدس مفیدی یکی از اعضای عضو سابق شورای اسلامی شهر گرگان به خبرنگار نویاب، می گوید: علت ضعف و نداشتن کارکرد مناسب شوراهای اسلامی در شهرها، دخالت زیاد حاکمیت در استان است. در دوره ای که خودم در شورا حضور داشتم دخالت حاکمیت و تاثیرگذاری نهادهای قضایی و حاکمیتی را بر تصمیمات اعضای شورا ه خوبی لمس کردم.
وی اضافه می کند: به عنوان مثال در آن دوره شهردار برابر قانون منع بکارگیری بازنشستگان نمی توانست صدارت شهرداری گرگان را برعهده بگیرد اما با حمایت و دخالت دستگاه های قضایی و حاکمیتی موفق شد.
حاکمیت استان گمان می برد که شورا به مانند کودکی خردسال است که بایدها و نبایدها باید از جانب آنها تعیین شود و اعضای شورا هم از آن تبعیت کنند
قدس مفیدی با بیان اینکه این موضوع در استیضاح و عزل شهردار هم صادق است و دستگاه های حاکمیتی در استان اجازه نمی دهند اعضای شورا مستقلا دراین باره تصمیم بگیرند. می گوید: حاکمیت استان گمان می برد که شورا به مانند کودکی خردسال است که بایدها و نبایدها باید از جانب آنها تعیین شود و اعضای شورا هم از آن تبعیت کنند. یکی دیگر از مواردی که شرایط شورای شهر را به اینجا کشانیده رد صلاحیت کاندیداها در زمان انتخابات است.
این عضو سابق شورای اسلامی شهر گرگان با بیان اینکه تعداد رد صلاحیت ها در دوره های مختلف شورا توسط ارگان های مربوطه افزایش یافته، می گوید: به عبارتی دایره افراد متخصص با این روند محدودتر شده است.
با توجه به اهمیتی که شوراهای اسلامی شهرها برای توسعه مدیریت شهری دارند به نظر می رسد که باید برای ورود افراد متخصص با تجربه و مهارت کافی به شورا قدری سختگیری ها بیشتر شود تا بتوان با استفاده از افراد اصلح در پارلمان محلی به دور از حاشیه برای رونق گردشگری شهرهای استان و درآمد پایدار آن به خوبی برنامه ریزی کرد.
