به گزارش نویاب، نجمه جهان تیغ؛ یکی از مهمترین پرسشهایی که در نخستین نشست تخصصی «ساختمانهای برند» با محوریت «نقش مصالح استاندارد در اعتبار و اعتماد» مطرح شد، این بود که چرا با وجود تدوین مقررات، افزایش نظارتها، ارتقای کیفیت مصالح و حضور دستگاههای متعدد در فرآیند ساخت، هنوز فاصله قابل توجهی میان وضعیت موجود و ساختمان مطلوب وجود دارد؟
شرکتکنندگان این میزگرد هر یک از زاویهای به این موضوع پرداختند؛ اما سید محمد مرتضوی، رئیس انجمن انبوهسازان استان گلستان، ریشه این چالش را در یک نگاه اشتباه به صنعت ساختمان دانست. وی معتقد است ساختمان هنوز در نظام تصمیمگیری کشور به عنوان یک محصول صنعتی شناخته نشده و همین مسئله باعث شده استانداردسازی تنها به بخشی از فرآیند ساخت محدود شود، نه همه زنجیره تولید.
*با وجود فعالیت دستگاههای مختلف، چرا هنوز کیفیت ساختوساز با وضعیت مطلوب فاصله دارد؟
اگر از همه ذینفعان سؤال کنید، هر کدام میگویند وظیفه خود را انجام دادهاند. سازنده معتقد است ساختمان باکیفیت ساخته، سازمان استاندارد میگوید مسئولیتهای خود را انجام داده، سازمان نظام مهندسی از رشد کیفیت ساخت در استان گلستان سخن میگوید و شهرداری نیز معتقد است تلاش کرده بدون ایجاد بروکراسی اضافی، مسیر ساختوساز را تسهیل کند.
اما با وجود همه این اقدامات، خروجی نهایی هنوز با آنچه انتظار داریم فاصله دارد. البته ساختمانهای باکیفیت و استاندارد هم در استان وجود دارند، اما هنوز این کیفیت به یک رویه عمومی تبدیل نشده است.
*از نگاه شما ریشه اصلی این مشکل چیست؟
مشکل اصلی این است که ما هنوز ساختمان را به عنوان یک محصول صنعتی نمیبینیم. ساختمان یک محصول نهایی است که باید مانند هر محصول صنعتی، یک خط تولید مشخص داشته باشد؛ از مرحله صدور مجوز تا تامین مصالح، اجرای پروژه، نظارت و تحویل نهایی.
اگر این نگاه وجود داشته باشد، استانداردسازی هم باید در تمام اجزای این خط تولید انجام شود، نه فقط روی مصالح ساختمانی.
* یعنی استفاده از مصالح استاندارد به تنهایی کافی نیست؟
خیر. بهترین مصالح هم اگر توسط افراد فاقد مهارت اجرا شوند، نتیجه مطلوبی نخواهند داشت. ممکن است بهترین سنگ نما را خریداری کنید، اما اگر اجرای آن اصولی نباشد، همان سنگ پس از مدتی سقوط میکند و حتی جان مردم را به خطر میاندازد.
بنابراین کیفیت مصالح تنها یکی از حلقههای زنجیره کیفیت ساختمان است و اجرای صحیح، نیروی انسانی ماهر و نظارت تخصصی نیز به همان اندازه اهمیت دارند.
* در این میان چه نهادی را در این فرآیند کمتر دیدهاید؟
به نظر من جای سازمان آموزش فنی و حرفهای در این بحث خالی بود. البته این سازمان هم قطعا مدعی است که اقدامات خود را انجام میدهد و آموزش و گواهینامه مهارت ارائه میکند، اما واقعیت این است که هنوز همه عوامل اجرایی پروژهها استانداردسازی نشدهاند.
ما هنوز اجازه میدهیم افرادی بدون صلاحیت حرفهای وارد فرآیند ساخت شوند و این یکی از مشکلات جدی صنعت ساختمان است.
* منظورتان از صلاحیت حرفهای چیست؟
امروز ممکن است یک سرمایهگذار که هیچ تخصصی در ساختوساز ندارد، شخصا مدیریت کامل پروژه را برعهده بگیرد یا پیمانکارانی بدون احراز صلاحیت وارد پروژه شوند. در بسیاری از موارد هم هیچکس از سازنده نمیپرسد آیا سنگکار، نماکار یا سایر مجریان پروژه صلاحیت لازم را دارند یا خیر.
این در حالی است که کیفیت واقعی ساختمان به همین حلقههای اجرایی وابسته است و بسیاری از عیوب پنهان ساختمان نیز از همین بخش ناشی میشود.
*برای اصلاح این وضعیت چه باید کرد؟
ابتدا باید در سطح ملی تعریف خود را از ساختمانسازی اصلاح کنیم و آن را به عنوان یک صنعت و یک فرآیند تولید صنعتی بپذیریم. پس از آن باید همه اجزای این فرآیند، از طراحی و اجرا تا نیروهای انسانی، پیمانکاران، مصالح و نظارت، استانداردسازی شوند.
تنها در این صورت میتوان انتظار داشت محصول نهایی، یعنی ساختمان، کیفیت و عمر مفید بالاتری داشته باشد.
*شما به موضوع هزینه ساخت استاندارد نیز اشاره کردید. این مسئله چه تاثیری بر کیفیت دارد؟
باید بپذیریم که تولید یک ساختمان استاندارد هزینه دارد. نمیتوان انتظار داشت با قیمتهای غیرواقعی، ساختمانی با کیفیت مطلوب ساخته شود.
متاسفانه در سالهای گذشته بارها شاهد اعلام ارقام غیرواقعی برای ساخت مسکن بودیم؛ ارقامی که نه با واقعیت صنعت ساختمان همخوانی داشت و نه با استانداردهای جهانی. چنین نگاههایی هم منابع کشور را هدر میدهد و هم اعتماد مردم را از بین میبرد.
* در نهایت چه عواملی مانع توسعه ساختمانهای استاندارد در کشور شده است؟
علاوه بر نگاه نادرست به ساختمانسازی، باید واقعیتهای اقتصادی را هم دید. هزینه ساخت افزایش یافته، اما قدرت خرید مردم متناسب با آن رشد نکرده است. نظام بانکی نیز نتوانسته تسهیلات مؤثر و متناسب با قیمت واقعی مسکن ارائه دهد.
در چنین شرایطی، برخی سازندگان برای کاهش هزینهها از کیفیت فاصله میگیرند و افرادی بدون سابقه و اعتبار وارد بازار میشوند؛ افرادی که پس از اجرای چند پروژه، بازار را ترک میکنند و پاسخگوی مشکلات ایجادشده هم نیستند.
اگر قرار است اعتماد به بازار مسکن بازگردد، باید ساختمان به عنوان یک محصول صنعتی استاندارد شناخته شود؛ محصولی که هم کیفیت آن قابل ارزیابی باشد و هم همه عوامل دخیل در تولید آن دارای صلاحیت و استانداردهای لازم باشند.
