به گزارش نویاب، نجمه جهان تیغ؛ صنعت ساختمان، بیش از هر زمان دیگری با چالش کیفیت روبهرو است، چالشی که اگرچه بخشی از آن به مصالح، قوانین و نظارتها بازمیگردد، اما به اعتقاد بسیاری از متخصصان، ریشه اصلی آن در حرفهای نبودن فرآیند ساختوساز نهفته است. در سالهای اخیر مقررات ملی ساختمان بهروز شده، آییننامههای لرزهای ارتقا یافته و نظارتهای فنی افزایش پیدا کرده است، اما هنوز فاصله قابل توجهی میان ظرفیتهای قانونی و آنچه در کارگاههای ساختمانی اجرا میشود، وجود دارد.
در نخستین نشست تخصصی «ساختمانهای برند» با محوریت «نقش مصالح استاندارد در اعتبار و اعتماد» که توسط گروه رسانه ای نویاب برگزار شد، محمد ابراهیمپور، رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان گلستان، با نگاهی صریح به این موضوع پرداخت و تاکید کرد که مهمترین گام برای ارتقای کیفیت ساخت، سپردن ساختمانسازی به افراد متخصص و دارای تجربه است. وی معتقد است تا زمانی که ساختوساز به یک فعالیت کاملا حرفهای تبدیل نشود، حتی بهترین قوانین، استانداردها و مصالح نیز نمیتوانند کیفیت مطلوب را تضمین کنند. در ادامه مشروح این گفتگو را می خوانید.
*با وجود مقررات ملی ساختمان، چرا هنوز کیفیت ساختوساز با نقطه مطلوب فاصله دارد؟
در حوزه مهندسی ساختمان سه بخش اصلی داریم؛ طراحی، نظارت و اجرا. در بخش طراحی، به دلیل کنترلهای دقیق و رعایت مباحث ۲۳گانه مقررات ملی ساختمان، معمولا مشکل جدی وجود ندارد. اما چالش اصلی در مرحله اجرا و نظارت است؛ جایی که کیفیت واقعی ساختمان شکل میگیرد.
*وضعیت استان گلستان در رعایت مقررات ملی ساختمان چگونه است؟
خوشبختانه سازمان نظام مهندسی ساختمان گلستان طی سالهای گذشته در زمینه اجرای مقررات ملی ساختمان جزو استانهای موفق کشور بوده است. این جایگاه حاصل سالها اطلاعرسانی، آموزش و نظارت مستمر است. البته شدت و ضعفهایی در دورههای مختلف وجود داشته، اما امروز حداقل استانداردهای لازم در بسیاری از پروژههای استان رعایت میشود.
* امروز مهمترین اولویت فنی در صنعت ساختمان چیست؟
بدون تردید یکی از مهمترین موضوعات، مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان و مدیریت مصرف انرژی است. این موضوع امروز در سطح وزارت راه و شهرسازی و وزارت کشور با جدیت دنبال میشود و آخرین نسخه این مبحث نیز ابلاغ شده است.
با این حال هنوز تا رسیدن به استانداردهای مطلوب فاصله داریم؛ زیرا ساختوساز در بخش خصوصی هنوز به معنای واقعی حرفهای نشده است.
*منظورتان از حرفهای شدن ساختوساز چیست؟
یعنی ساختمان را افراد متخصص و دارای صلاحیت بسازند. ما باید بپذیریم که ساختمانسازی یک کار تخصصی است و نمیتوان آن را صرفا به سرمایهگذاری تبدیل کرد.
متاسفانه هنوز افرادی بدون دانش و تجربه کافی وارد این حوزه میشوند. نمونه آن را همین هفته در بازدید از یک گودبرداری خطرناک دیدم؛ شرایط پروژه به گونهای بود که احتمال وقوع حادثه وجود داشت، اما سازنده هیچ نگرانی نداشت و حتی پس از تذکرات قانونی نیز اقدامی برای رفع خطر انجام نشد.
*استفاده از مصالح غیراستاندارد چه تاثیری بر کیفیت ساختمان دارد؟
یکی از مشکلات جدی، فعالیت واحدهای تولیدی غیرمجاز است که بدون رعایت استانداردها و بدون پرداخت هزینههای قانونی، مصالح را با قیمت پایینتر عرضه میکنند. طبیعی است که این محصولات قدرت رقابت قیمتی بیشتری دارند و برخی سازندگان نیز به سمت استفاده از آنها میروند، در حالی که نتیجه آن، کاهش کیفیت و افزایش خطرات در آینده خواهد بود.
*با این وجود، آیا کیفیت ساخت در سالهای اخیر بهبود یافته است؟
قطعا. پس از زلزله بم، هم مقررات ملی ساختمان و هم آییننامه ۲۸۰۰ زلزله بهروزرسانی شد و آثار آن را امروز بهوضوح میبینیم. در زلزلههای اخیر کشور، برخلاف گذشته، میزان تخریب گسترده و تلفات انسانی به شکل محسوسی کاهش یافته است.
برای مثال، بسیاری از ضعفهایی که در گذشته درباره اجرای والپست وجود داشت، امروز تا حد زیادی برطرف شده و اگر حادثهای مشابه رخ دهد، قطعاً خسارتها کمتر خواهد بود.
*آیا سازمان نظام مهندسی اختیار قانونی برای جلوگیری از استفاده از مصالح غیراستاندارد را دارد؟
قانون به اندازه کافی وجود دارد؛ مشکل اصلی در اجرای قانون است. اگر ناظر از همان ابتدای پروژه درباره استاندارد بودن مصالح حساسیت نشان دهد و از سازنده مدارک لازم را مطالبه کند، بخش زیادی از مشکلات حل میشود.
به اعتقاد من، ما بیش از کمبود قانون، با ضعف در اجرای قوانین و جدی نگرفتن الزامات فنی روبهرو هستیم.
*در نهایت، مهمترین راهکار برای ارتقای کیفیت ساختمان چیست؟
نخست باید بپذیریم که ساختمان را باید مهندسان بسازند؛ آن هم مهندسانی که تجربه عملی ساختوساز دارند، نه صرفا مدرک مهندسی.
کسی که تجربه اجرا دارد، میداند استفاده از یک سیم بیکیفیت، یک اتصال غیراستاندارد یا اجرای نادرست یک جزئیات فنی، چه خسارتهای بزرگی در آینده ایجاد میکند. اگر این نگاه در صنعت ساختمان نهادینه شود و در کنار آن استفاده از مصالح استاندارد نیز به یک مطالبه عمومی تبدیل شود، میتوان انتظار داشت که ساختمانهای آینده از کیفیت، ایمنی و دوام بسیار بالاتری برخوردار باشند.
