الهام رئوفی فر؛ نویاب: نزدیک به سه دهه از فعالیت شوراها می گذرد با اینحال به اعتقاد کارشناسان در توسعه شهر تغییر چشمگیری ایجاد نشده است. برخی علت این عدم توسعه را حضور افراد غیرمتخصص به شورا می دانند و معتقدند پارلمان محلی برای بعضی از افراد به محلی برای کسب تجربه و آزمون و خطا در تصمیمات شهری تبدیل شده است که اعلام طرح های مختلف تفریحی، گردشگری و حمل و نقل بدون توجه به اینکه اصلا چنین ظرفیتی در شهر وجود دارد، گواه اظهار نظرهای بدون تخصص شورای شهر گرگان است.
گذشته از نبود تخصص، وجود خلاهای قانونی و عدم آسیب شناسی عملکرد شوراها در دهه های اخیر باعث شده تا پارلمان محلی گرگان این روزها سیکل بیماری را دنبال کند. اخباری که از فسادهای مالی برخی اعضای مدیریت شهری و شورا در ماه های اخیر به گوش می رسد شاهد این مدعی است که روند فعالیت این تشکل رو به افول است.
«محمد حمیدی» مدیرکل سابق شهری و شوراها تحلیلی بر روند فعالیت شورها دارد که مشروح این گفتگو را در زیر می خوانید.
*با گذشته سه دهه از عمر شوراها به نظرتان این تشکل کارآمدی لازم را داشته است؟
با توجه به اینکه مردم بر اساس قانون، عوارض و مالیات پرداخت می کنند شوراها با هدف حضور نمایندگانی از سوی مردم برای توسعه شهر تشکیل شد تا بر درآمدهایی که شهرداری از عوارض و مالیات دارد نظارت دقیق تری شود و تفاوت شهرداری ها با سایر نهادهای دولتی هم از اینجا مشخص میشود به دلیل اینکه در سایر نهادها بودجه دولتی است و دیران دولتی نظارت بر نحوه هزینهکرد دارند اما برای نظارت بر شهرداری ها به واسطه هزینهای که شهروندان پرداخت میکند شوراهای شهر انتخاب شدند.
واقعیت این است که شوراها به آن جایگاه قانونی که برایش تعریف شده، نرسیدند. خیلی از مسائل هم در این موضوع دخیل هست که چرا به آن هدف نرسیدند.
یکی از مواردی که همیشه اقدامات شهرداری را کُند می کند عزل وانتخاب جدید شهردار است به نظرم بهتر بود که همزمان با اعضای شورا، شهردار هم توسط شهروندان انتخاب می شد. زیرا انتخاب شهردار توسط اعضای شورای شهر دارای معایب و مزایای هست که در حال حاضر معایب آن از مزایای آن پیشی گرفته است.
موضوع دیگر تفاوت زیاد بین دانش و آگاهی شهردار و شوراهاست که این به دلیل نبود تخصص در اعضای شورای شهر است چراکه در چنین شرایطی اعضای شورا، صحبت شهرداران را درک نمی کنند از این رو اختلاف بین شهرداری و شوراها شروع می شود؛ هرچند که این نکته را هم نمی توان نادیده گرفت که برخی از شهردارها هم متخصص نیستند اما در کلیت مسئله، این نکته را باید در نظر گرفت که به دلیل نبود تخصص در اعضای شورا حرف شهردار برای آنها مفهوم نیست.
نبود تخصص و دانش برای اعضای شورای شهر از مشکلاتی است که باعث شده تا آن گونه که باید در دهه های گذشته این پارلمان محلی موفق ظاهر نشود
ثمره چنین فرایندی چالش بین مدیریت شهری در هر شهرستان است گواه این مساله را هم حذف شهردارانی که از سوی اعضای شورا در شهرهای مختلف انتخاب شدند، مشاهده می شود.
نکته بعدی اختلافات بین اعضای شورای شهر است که مسئله ساز می شود. در چنین مواقعی اولویت برنامه ریزی برای شهر از حالت عادی خارج می شود و بدین ترتیب اعضا به حاشیه رفته و درگیر اختلافات بین خودشان می شوند.
*درباره نبود تخصص اعضای شورا بیشتر توضیح می دهید؟
نبود تخصص و دانش برای اعضای شورای شهر از مشکلاتی است که باعث شده تا آن گونه که باید در دهه های گذشته این پارلمان محلی موفق ظاهر نشود. شاید خلاهای قانونی را در این بین نتوان بی علت دانست هرچند که در سالهای گذشته قوانین در این حوزه تغییراتی داشته اما به نظر میرسد قوانین باید قوی تر از این باشد تا افرادی که کارآمدی، آگاهی، تخصص و تجربه کافی ندارند به شورا وارد نشوند. به عبارتی داشتن مدرک لیسانس ملاک خوبی برای تکیه بر کرسی شورا نیست چراکه تاکنون حضور شورا برای بهبود اوضاع مدیریت شهری نه تنها راهگشا نبوده بلکه موانع زیادی برای توسعه شهر هم ایجاد کرده است.
هر دوره ای که اعضای شورا به شهرداری وارد می شوند تعدادی از آشنا و اقوام را برای استخدام به شهرداری تحمیل می کنند که این باعث شده تا مبلغ زیادی از بودجه شهرداری ها به جای صرف در پروژههای عمرانی، در بحث پرداخت حقوق کارکنان صرف شود
یکی دیگر از موارد حائز اهمیت، این است که هر دوره ای که اعضای شورا به شهرداری وارد می شوند تعدادی از آشنا و اقوام را برای استخدام به شهرداری تحمیل می کنند که این باعث شده تا مبلغ زیادی از بودجه شهرداری ها به جای اینکه صرف پروژههای عمرانی شود، در بحث جاری و پرداخت حقوق کارکنان صرف شود. بر این اساس به نظرم قوانین شوراها نیاز به بازنگری دارد چرا که از در این سه دهه باید فعالیت شوراها آسیبشناسی شده در قالب قوانین و لوایح مطرح می شد.
